Satranç 365

Bu sene 87.si düzenlenen prestijli turnuvanın ilk yarısı ve genel bilgileri hakkında daha önce yazmış olduğumuz habere buradan ulaşabilirsiniz. Turnuvada temsilcimiz Yağız Kaan Erdoğmuş’un performansı sadece ülkemizde değil tüm dünyada yankı yapmıştı. Özellikle 6 ve 7. turlarda sırasıyla GM Jorden Van Foreest ile dünya 5 numarası GM Arjun Erigaisi’yi yendikten sonra canlı rating listesinde 2681’e kadar tırmanması camiadaki saygın isimler dahil olmak üzere bir çok kişinin 2600 barajına en genç ulaşan Yağız Kaan’ın yine aynı şekilde 2700’e, bu turnuva içerisinde olmasa bile kısa zaman içerisinde ulaşıp dünya tarihinde bu seviyeye ulaşan en genç oyuncu olacağı yönünde kanaat belirttiler. Yağız Kaan’ın oyunlarındaki dinamiklik, olgunlaşmış konum değerlendirme ve elit seviyedeki hesap kuvveti bu kanaatin temel dayanakları arasında.

Yağız Kaan’ın turnuvanın geri kalanındaki oyunlarını sayın Baran Demir sizler için analiz etti. Buna geçmeden önce bu performansının genel değerlendirilmesiyle birlikte Ustalar kategorisinin genel bir değerlendirmesini yapalım.

Tata Steel 2026 Masters kategorisine iki Özbek damgasını vurdu. Turnuvanın galibi 2862 performans ve 9 puanla Özbek GM Nodirbek Abdussattorov oldu. İki senedir birinciliğe çok yaklaşsa da bir türlü şampiyon olamayan 2004 doğumlu genç yetenek bu sene de, geçen senelerdeki olduğu gibi etkileyici performansıyla beraber fazlasıyla hak edilmiş şampiyonluğunu nihayet elde etti. Oynadığı 13 oyunda sadece 6 berabere, 6 galibiyet ve 1 mağlubiyet alması üstün performansının yanında risk almaktan korkmadığını gösteriyor. İkinci ise 2025 Dünya Kupası’nın kazananı ve Adaylar Turnuvası katılımcısı GM Javokhir Sindarov. 8,5 puan toplayarak üçüncüyle arasına bir puan fark koyan 2005 doğumlu genç yetenek Özbekistan’ı satranç dünyasında yukarıya doğru taşıyor.

Üçüncülüğü 7,5 puanlı üç kişi paylaştı. GM Hans Niemann ilk turda GM Fedoseev’i Petroff açılışında beyaz taşlarla 16 hamlede yenerek turnuvanın en hızlı galibiyetine imza atmıştı. Turnuvanın geri kalanını namağlup bitiren Amerikalı yıldız 10 elo kazanarak elit seviyeye ait olduğunu bir kez daha gösterdi.

Turnuvanın en yüksek ratingli oyuncusu Alman GM Vincent Keymer ise turnuvayı sadece 3 beraberlikle tamamladı. 6 galibiyet ve 4 mağlubiyetle heyecanlı oyunlara imza attı. Bu sonuçla beraber ratingiyle aynı performansı gösterdiği için ne rating kazanarak ne de rating kaybederek turnuvayı tamamlamış oldu.

7,5 puanla turnuvayı bitiren son isim olan Hollandalı GM Jorden van Foreest oldu. Jorden açılış teorisindeki yaratıcılığı ve kaotik oyunuyla nam salmış bir oyuncu olduğundan ötürü elde ettiği sonuçlar da epey dengesiz olabiliyor. Bu turnuvanın 2021 yılındaki edisyonunu Carlsen, Caruana ve Firouzja gibi isimlerin önünde kazanmayı başarıp hala 2700 civarında dolanıyor olması bu sapmaya işaret eden göstergelerden biridir. Ne var ki oynadığı satrancın verdiği keyif izleyenlerde keşke her turnuvaya katılımcı olarak katılsa dileğini uyandırıyor. Bu sene de 9. turda Keymer’e karşı London açılışında f4’deki filini verip piyonlarını bilerek bozarak oynadığı oyunda elde ettiği inisiyatif sonrasında enerjik bitirişi turnuvanın en iyi oyununa adaydır.

7 puanlı iki oyuncudan biri temsilcimiz GM Yağız Kaan Erdoğmuş. Yağız Kaan bu turnuvada da yükselen performansını sürdürmeyi, izleyenleri derinden etkilemeyi başardı. Dünya 5 numarası Erigiasi’yi yendiği oyunun açılış safhasında siyah taşlarla oynadığı agresif açılış röportajlarda ifade ettiği gibi rakiplerinden korkmadığını gösteren en büyük delil. Oyunun devamında çok yüksek bir doğruluk oranıyla oynayan, ortalama bir satranççının bilgisayar yardımıyla dahi anlamasının güç olduğu bir kalite fedasıyla avantaj elde etmeye çalışması ve sonunda ise dirençli rakibine karşı konsantrasyonunu bozmayarak en doğru hamlelerle kazanca adım adım yaklaşması herkesçe takdir edildi ve genç yıldızın potansiyelini oyunun her safhasında elit bir oyuncuya karşı başarıyla gösterebildiği örnek bir oyun olarak akıllara kazındı. İkinci turda Hintli GM Aravindh’in açılış hazırlığına masada verdiği doğru cevap ile elde ettiği avantaj, her ne kadar daha sonra kazanamasa da hesap gücü ve pozisyonu anlama kabiliyetini göstermesi bakımından kayda değerdi. Dünya Şampiyonu Gukesh ile oynadığı oyunda da açılışta beyaz taşlarla ana varyantları tercih etmeyen Yağız Kaan dört at açılışında 9.Ae1 giderek lichess’in ustalar veritabanına göre yeni bir pozisyon elde etmiş oldu. Açılış safhasında avantaj elde etmek için oldukça uzun vakit harcayan temsilcimiz rakibinin yaptığı bir hatayı değerlendiremeyince piyon geri kale finaline girmek zorunda kaldı. Bu kale finalinde de tecrübeli Gukesh Yağız Kaan’ı yenmeyi başardı. 4 galibiyet, 3 mağlubiyet ve 6 berbarlikle 7 puan toplayan GM Yağız Kaan Erdoğmuş 2756’lık bir performansla sadece bu turnuvadan 17,6 elo puanı kazanarak ilk defa katıldığı Tata Steel Ustalar kategorisinde bu seviyedeki bir turnuvaya sadece hazırlıklı değil aynı zamanda bu turnuva için bir tehdit olabileceğini gösterdi. Rakiplerine karşı psikolojik olarak ezilmeyen genç usta potansiyelini gerçekleştirmek yolunda önemli bir adım daha atmış oldu. Bununla birlikte turnuva boyunca istikrarlı bir şekilde zamanının rakibinden daha az olması, açılış kısmında fazlaca vakit harcaması ve GM Giri’ye kaybettiği oyunun önemli bir sebebinin zaman yönetimine bağlanması, diğer kaybettiği iki oyunun da kale finallerinde olması satrancında geliştirmesi gereken noktalar olarak işaret edenler oldu. Naçizane kanaatim süre kullanımının zamanla iyileşeceği yönünde iken kale finalleri gibi oyunun daha soyut ve sezgilerle idrakı daha zor olan kısımlarında ilerlemenin ancak ve ancak çok çalışarak mümkün olacağı şeklindedir. 14 yaşındaki bir yeteneğin satranca ayırdığı vakit ve emek ne kadar fazla olursa olsun oyunun bu kısımlarının oturması daha fazla zaman ister. Mesela, Magnus Carlsen 16 yaşında 2698’lik bir oyuncuyken 2006 yılındaki Tal Anma Turnuvası’nın 6. turunda rakibi Aronian’a karşı nispeten basit bir teorik berabere kale finalini kaba bir hata yaparak kaybetmiştir. Benzer şekilde yine 2009 yılındaki Linares turnuvasında gelecek Dünya Şampiyonu 2776 rating puanlı Carlsen yine Aronian’a karşı bu seferki daha zor olmasına rağmen teorik berabere olan bir kale finalini savunmayı başaramayıp kaybetmiştir. Bu durumun kale finali gibi finallerin insan sezgileriyle anlaması daha zor olduğundan ciddi derecede vakit, emek ve tekrar gerektirmesinden kaynaklandığı kanaatindeyim. Nitekim Dünya Şampiyonu Gukesh de galibiyet röportajında kendisinin de 14-15 yaşlarındayken kendisinden daha tecrübeli isimlere kale finallerini kaybettiğini, bu minvalde de iade-i kale finali babında aynı kale finallerinde artık galip geldiğini nüktedan bir şekilde ifade etti. Yağız Kaan’ın 7. tur sonrası oyunlarının daha teknik analizini sayın Baran Demir sizler için yaptı.

Son dönemde müthiş bir çıkış yakalayan Alman GM Matthias Blübaum Adaylar Turnuvası’nın en sürpriz ismi olarak elit seviyede olduğu en çok tartışılan oyuncuydu. Ancak bu turnuvadaki 7 puanlık performansının yanında Dünya Şampiyonu’na karşı siyah taşlarla elde ettiği dominant zafer gün geçtikçe onun bu seviyeye yakın olduğunu gösterir nitelikte.

Dünya satrancını domine eden Hintliler ve Dünya Şampiyonu Gukesh için Tata Steel 2026’nın pek de iyi geçtiği söylenemez. Gukesh 6,5 puanla 8. olup 5,8 elo puanı kaybetti. Benzer şekilde Praggnanandhaa, Aravindh ve Erigaisi sırasıyla 5,5, 4,5 ve 4,5 puan alabildiler.

Bir diğer yerel kahraman ve turnuvanın eski galiplerinden Anish Giri ise 6,5 puanla Rus asıllı Slovenya adına oynayan GM Fedoseev ve GM Gukesh ile aynı puanı alarak 8-11 arasını paylaştılar. Turnuvanın sonuncusu ise 3 puanla geçen senenin challengers şampiyonu Çek GM Nguyen oldu.

Meydan Okuyanlar (challengers) kategorisinde ise sıralama şu şekilde oldu:

 

Yaşayan efsane GM Ivanchuk 9,5 puanlık harika bir performans gösterse de 9 galibiyet ve iki berabereyle 10 puan toplayan Amerikalı genç yetenek GM Andy Woodward’ın ardından ancak ikinci olabildi. Turnuvada Azerbaycanlı Aydın Süleymanlı’nın 9 puanlık performansı onu tek başına üçüncü yaparken bu zorlu turnuvada 7,5 puan toplamayı başaran Kazak GM Bibisara Assaubayeva 2605’lik bir performansla 19 elo puanı kazanmayı başardı. Arjantinli genç yetenek IM Faustino Oro ise 2575’lik performansıyla topladığı 7 puan neticesinde 10 elo puanı kazanarak yükselişine devam etti.

GM Yağız Kaan Erdoğmuş (2658) vs GM Rameshbabu Praggnanandhaa (2758) – 8. Tur

Yağız Kaan, 2026 Adaylar Turnuvası’nın en büyük favorilerinden R. Praggnanandhaa ile karşılaştı. Karşılaşmada Sicilya Savunması’nın Rossolimo varyantında (1.e4 c5 2.Af3 Ac6 3.Fb5) oldukça nadir rastlanan bir devam yolu tercih edildi.

1.e4 c5 2.Af3 Ac6 3.Fb5 e6 4.Fxc6 bxc6 5.b3 e5 6.Axe5 Ve7 7.Fb2 f6 (D)

Bu pozisyon ilk kez 2012 yılında iki amatör sporcu arasında oynanan bir oyunda ortaya çıktı. Bu da üst düzey ustaların açılış çalışmaları sırasında ne kadar geniş bir oyun havuzunu incelediklerini açıkça gösteriyor.

 

Oldukça karmaşık geçen oyun ortasının ardından R. Praggnanandhaa, oyun sonunda 29…h5?! (D) ile kritik sayılabilecek bir hataya imza attı.

Yağız Kaan, bu konumda süre baskısının da etkisiyle 30.Kxa7?! ile daha basit görünen bir tercihe yöneldi. Ancak analizler, 30.Ka4 hamlesiyle rakibin …Fe4 fikrinin engellenmesi gerektiğini gösteriyor. Çünkü Beyaz, Şe1 hamlesiyle d2 kalesini düşürmeyi hedeflemektedir.

Oyunun ilerleyen safhasında R. Praggnanandhaa’dan bu kez çok daha ciddi bir hata geldi: 35…Fg4?! (D)

Yağız Kaan, ne yazık ki süre baskısının da etkisiyle rakibinin hatasını doğrudan cezalandıran 36.Axg4+ hamlesi yerine 36.Şe1?! tercihini yaptı.

 

Peki, 36.Axg4+ hamlesinin ardındaki temel fikir neydi? Aslında bu sorunun cevabı, 36…hxg4 37.Ka6 (D) sonrasında ortaya çıkan oyun sonunu doğru değerlendirebilmekte yatıyor.

 

Görüldüğü üzere Beyaz’ın, uzak geçer piyonu bulunmaktadır. Aynı zamanda c6 piyonuna olan baskı siyah kaleyi pasif bırakacaktır. Beyaz şahın, siyah şaha göre daha aktif olması ise sonucu belirleyen faktördür. Bu yorumumu, örnek bir analiz üzerinden sizlere daha net bir şekilde anlatmak istiyorum: 37…Ke7+ 38.Şd2 Kd7+ 39.Şc1 Kc7 40.a4 Şg6 41.Şb2 Şf5 42.a5 Şe4 43.Şa3! Şe3 44.Kb6 Ka7 45.Şa4 Şf2 46.Kb3 Şxg2 47.Ka3 (D)

 

Oyunun kalan bölümü de oldukça zorluydu; ancak denge bozulmadı ve taraflar 46. hamlede beraberlikte anlaştılar.

Siz değerli okuyucularımıza tekrar hatırlatmakta fayda var ki bu tür analizleri bilgisayar desteğiyle yapmak ve mantıklı bir çerçeveye oturtmak görece kolaydır. Ancak masa başında bu fikirleri fark edebilmek son derece zordur.

GM Thai Dai Van Nguyen (2656) vs GM Yağız Kaan Erdoğmuş (2658) – 9. Tur

İspanyol açılışının tercih edildiği karşılaşmada Yağız Kaan, açılıştan sorunsuz bir şekilde çıkmayı başardı. Kritik an ise Thai Dai Van Nguyen’in, süre sıkışmasında oynadığı 31.Aa5?? (D) hamlesinden sonra oluştu.

Üstün hesap gücünü bir kez daha ortaya koyan Yağız Kaan, rakibinin hatasını cezalandırmayı başardı: 31…Kxb2 32.Aa4?! Vb4! 33.Vxb4 Kxb4 34.Kb1 Kxb1+ 35.Fxb1 Fb5 36.Ab3 Ka8 (D) 0-1

GM Yağız Kaan Erdoğmuş (2658) vs GM Gukesh Dommaraju (2754) – 10. Tur

Yağız Kaan, nadiren tercih ettiği Dört At İspanyol Varyantı’nı (1.e4 e5 2.Af3 Ac6 3.Ac3 Af6 4.Fb5) seçti. Bilgisayar analizleri oyun ortası ve oyun sonunda dengenin korunduğunu gösterse de, son derece karmaşık bir konumda Dünya Şampiyonu’ndan kritik bir hata geldi: 27…Fa6?? (D)

Oyunu canlı izlerken, benim gibi pek çok satranç sever büyük bir heyecan yaşadı. Ancak ne yazık ki Yağız Kaan, son derece yorucu geçen bu mücadelede kazanan fikri kaçırarak 28.Kxa6?? hamlesini tercih etti.

Bu noktada önemli bir ayrıntıyı hatırlatmakta fayda var: 40. hamleye kadar süre eklemesi bulunmuyor; yani standart turnuvalarda olduğu gibi her hamlede 30 saniyelik ek süre yok. Yağız Kaan bu hamle için yaklaşık 3 dakika harcadı ve geriye kalan 12 hamle için yalnızca 5 dakikası kaldı.

 

Peki, son Dünya Şampiyonu’nun bu hatası nasıl cezalandırılabilirdi? Bu sorunun cevabı, 28.Kad1 (D) hamlesinde gizliydi.

Bu hamlenin neden kazandırdığını anlamak için biraz daha detaylı analiz etmek istiyorum. 28…Kxa8 (28…Vxd1?? 29.Vxe8#) 29.Kxd7 Fd3 30.f3 f5 31.g4! fxg4 32.fxe4 (D) varyantından sonra Beyaz’ın çok kuvvetli e geçeri ve açık dikey sayısının oldukça fazla olması konumu tamamen kazanç hale getirir.

 

Bir diğer kazanan varyant ise şu şekildeydi: 28…Kxa8 29.Kxd7 g6 30.h4 Ke8 31.Ke3 Şf8 (31…Şg7 32.f3 Kb8 33.Kxe4+-) 32.Kc7 h6 (32…Fd3 33.Kxb7+-) 33.f3 f5 (33…exf3 34.Kxe8+ Şxe8 35.gxf3+-) 34.fxe4 fxe4 35.Şf2 (D) +-

Oyunun kalan bölümünde Dünya Şampiyonu, üstünlüğünü tehlikeye sokacak ciddi bir hata yapmadı ve mücadeleden galibiyetle ayrılan taraf oldu.

GM Anish Giri (2760) vs GM Yağız Kaan Erdoğmuş (2658) – 11. Tur

Oyunda, Kabul Edilmeyen Vezir Gambiti’nin Harrwitz Atak Varyantı (1.d4 d5 2.c4 e6 3.Af3 Af6 4.Ac3 Fe7 5.Ff4) tercih edildi.

Yağız Kaan’a göre süresini çok daha iyi kullanan Anish Giri, 21.Fxe5 Fxe5 22.Af3 Fxf1 23.Axe5 (D) devam yoluyla f7 piyonuna baskı kurmak amacıyla kalite fedası yaptı.

 

Oldukça karmaşık konumda Yağız Kaan, maalesef 23…Fa6?? hamlesi ile kayıp konuma düştü. Analiz motorları ise 23…Fb5! hamlesinin, oyunu dengede tutmak adına tek seçenek olduğunu gösteriyordu.

 

Bu hamlenin altında yatan fikir; 24.Axf7 Fe8 25.Ag5+ Şh8 26.h4 h6 27.Ae6 Kf6 28.Fxb7 (28.Vb2 Vb6=) Kb8 29.Fd5 Ff7 (D) varyantındaki gibi e6 karesinden taşları değişip, Beyaz’ın ataktaki taş sayısını azaltmaktır.

 

Oyundakine kıyasla daha iyi olsa da, ortaya çıkan bu oyun sonu pratik açıdan son derece zordu.

Yağız Kaan’ın oyundaki hatasını kusursuz tekniğiyle sonuca dönüştüren Anish Giri, 32. hamlenin sonunda galibiyete ulaşan taraf oldu.

GM Yağız Kaan Erdoğmuş (2658) vs GM Vladimir Fedoseev (2705) – 12. Tur

Vladimir Fedoseev, ilk turda olduğu gibi Petroff Savunması’nın Staunton Varyantı’nı (1.e4 e5 2.Af3 Af6 3.Axe5 d6 4.Af3 Axe4 5.d4 d5 6.Fd3 Fd6 7.0-0 0-0 8.c4 c6) tercih etti. İlk turda 16 hamlede kaybeden Vladimir Fedoseev, bu kez 9.Ke1 hamlesine 9…Ke8 (D) ile karşılık verdi. (Hans Moke Niemann’a karşı ise 9…Ff5 oynamıştı.)

 

Oyun ortasında rakibine baskı kurmayı başaran Yağız Kaan, ilk ciddi üstünlüğünü rakibinin 18…g5? (D) hamlesinden sonra elde etti.

 

Siyah’ın gelişimi bu kadar kötüyken aynı zamanda şahını bu denli zayıflatması, tüm satranç prensiplerine aykırı bir durumdur. Bir de karşınızda Yağız Kaan gibi dinamik konumları mükemmele yakın oynayan bir rakip varsa, işler olduğundan çok daha zor hale dönüşür.

19.Fc7 Fxc7 20.Fxe4 Ad7? 21.Ff5 (D)

Yağız Kaan, rakibinin 18…g5? tercihini mükemmel bir şekilde cezalandırıyor. Baskıyı hiçbir zaman bırakmayan Yağız Kaan, adeta bir ders niteliğinde oyuna devam etti. 21…Vd8 22.Ke1 Şh8?! (D)

23.Ve3 Af8 24.Ae5 Ve7 25.Fxc8 Kxc8 26.Vh3 Ke8 27.Ag3 Şh7 28.Af5 Ve6?! (D)

29.Ke3 Vf6 30.Axh6 Vxh6 31.Vf5+ Ag6 32.Vxf7+ Vg7 33.Vxe8 Fxe5 34.Kh3+ Ah4 35.dxe5 Şh6 36.g3 Vh7 37.Ve6 Şh5? (D)

38.g4# (D)

Uzun süredir bir ustanın piyonla mat olduğunu görmemiştim. Yağız Kaan’ın, iki tur üst üste aldığı mağlubiyetin ardından böylesine kusursuz bir oyunla Vladimir Fedoseev gibi üst düzey bir ustayı mağlup etmesi, mental gücünün ne denli üst seviyeye çıktığını bizlere net bir şekilde gösteriyor.

GM Matthias Bluebaum (2684) vs GM Yağız Kaan Erdoğmuş (2658) – 13. Tur

Son dönemin yükselen yıldızı Matthias Bluebaum ile Yağız Kaan arasında oynanan ve beraberlikle sonuçlanan bu karşılaşma için tek kelime söyleyecek olursam: “Kusursuz.”

Bu oyunu incelerken, adeta bir yazışmalı satranç karşılaşmasını analiz ediyormuşum hissine kapıldım. Yazışmalı satrancın ne olduğunu bilmeyen okuyucularımız için; oyuncuların makine veya farklı kaynaklardan yardım alabildikleri bir satranç formatı olduğunu belirtmekte fayda var. Daha fazla bilgi almak isteyenler için ICCF’nin resmi internet sitesini incelemelerini öneririm:

https://www.iccf.com/Default.aspx

Ustalar grubunda oynanan tüm oyunları incelemek için:

https://lichess.org/broadcast/tata-steel-chess-2026--masters/3COxSfdj

 

Bizlere yaşattığı gurur için Yağız Kaan’a teşekkür ediyor, bir sonraki turnuvada 2700 Elo barajını aşarak bunu tarihte başaran ilk milli sporcumuz olacağına yürekten inanıyoruz.