Satranç 365

Turnuvayla ilgili detayları bir önceki haberimizde paylaşmıştık. Kadınlar kategorisinde Monako’yu temsil eden Cercle d’échecs de Monte Carlo takımı son tura tam puanla girdi ve şampiyonluğu neredeyse matematiksel olarak garantilemişti. Son turda Türk Hava Yolları ile eşleşen ekip bu maçı berabere bitirerek şampiyonluğa ulaştı. IM Alina Kashlinskaya 4. masada 5/6 puanla takımını şampiyonluğa taşıyan kilit isimlerin başında geldi. 2. masada oynayan ve yükselişte olan GM Divya Desmukh da 4,5/6 puanla şampiyonluğun mimarlarından oldu. Turnuva’da ikinci Sırp ekibi Sirmium Sremska Mitrovica olurken üçüncülüğü de 1 puanlık averaj farkıyla Slovenya takımı Tajfun SK Ljubljana oldu. Türk Hava Yolları takımı ise ikinci seribaşı olarak başladığı turnuvayı altıncı bitirdi. Takımın üçüncü masası Yunan IM Stavroula Tsolakidou 4,5/6 puanı 2541 elo performansıyla alarak 3. masa birincisi oldu. Ljubljana takımının birinci masası GM Jiner Zhu’nun altı oyunda aldığı 4 galibiyet ve iki beraberlikle 2713 elo performansı gösterdi.

Açık Kategoride Romanya’yı temsil eden SuperChess takımı çok ikna edici bir şekilde, oynadığı tüm maçları kazanarak tarihi bir şampiyonluğa imza attı! Böylesi mükemmel bir başarı için takımdaki herkesin çok iyi olması gerekir. Nitekim, SuperChess’in kadrosundaki Dünya Şampiyonu GM Gukesh 4/5 puan ve 2927 performansla haziran ayından beri içinde bulunduğu kötü formu kırmayı başararak 1. Masa 1.si; takımın üçüncü masası GM Parham Maghsoodloo 4,5/6 puanla 3. Masa 3.sü; takımın dördüncü masası GM Alexey Sarana 5,5/7 puan ve 2734 performansla 4. Masa 2.si; beşinci masa Rumen GM Daniel-Bogdan Daec 4,5/6 puan ve 2691 performansla 5. Masa 2.si; ekibin altıncı masası GM Daniel Dardha 5,5/7 puan ve 2688 performansla 6. Masa 2.si olarak turnuvayı adeta domine ettiler. Turnuvanın ikincisi, aldığı 6 galibiyet ve 1 mağlubiyet sonucunda aldığı 12 puanla Makedon Alkoloid ekibi oldu. Aynı puanı alan Çek takımı Novy Bor ise 3. Oldu. Burada dikkati çeken noktalardan birisi turnuvanın üçüncüsü ile birincisinin karşılaşmamış olması. Bu durum turnuvanın sadece 7 turluk kısa bir turnuva olmasıyla ilgili. Türkiye’yi temsil eden Bayegan Pendik Satranç Kulübü ise 5 galibiyet, 1 beraberlik ve 1 mağlubiyetle 11 puan toplayarak 4. olup podyumu puan farkıyla kaçırdı. Takımdaki oyuncuların bireysel performansları gayet iyi olmasına ve 7 turluk turnuvada alınabilecek toplam 42 puanın 33’ünü alsa da iki maçta puan kaybederek turnuvayı podyumda bitirememesi takım turnuvalarının özelliğini çarpıcı bir şekilde gösteriyor. Yine burada tüm maçları kazanarak şampiyon olan SuperChess’in 42 puanda 31,5 puan aldığını hatırlatalım. Pendik ekibinin iki Türk oyuncusu olan GM Mustafa Yılmaz ve GM Emre Can’ın sırasıyla 3/3 ve 2/3 puanla takıma katkıda bulundular.

Türk Hava Yolları takımıysa 9. başladığı turnuvayı 4 galibiyet, 2 berabere ve 1 mağlubiyet neticesinde 10 puanla turnuvayı 9. bitirdi.

 

Türk Hava Yolları takımında oynayan genç yeteneklerimizden FM Kerem Erten 5 galibiyet ve 2 beraberlikle 2651 performans göstererek masasında 3.lüğü elde etmesinin yanında 2. IM normunu kazandı! Oynadığı rakiplerinden birisi daha GM olsaydı IM normu yerine GM normu elde etmiş olacaktı. Her halükarda, Kerem 46,6 elo puanı kazanarak 2400 barajını aşma yolunda önemli bir adım attı.

 

Diğer Türk takımlarının hepsi turnuvayı başlangıç sıralarının üzerinde bitirdiler.

Güzelbahçe Satranç Spor Kulübü 4 galibiyet, 1 beraberlik ve 2 mağlubiyetle 9 puan toplayarak 35. Başladığı turnuvayı 20. Sırada bitirmeyi başardı. Takımda öne çıkan bireysel performanslar ise FM Çağatay Burcu (+24,8 elo), CM Umut Anıl Doğan (+67,2 elo), CM Ali Gür (+81,6 elo) ve Yiğit Karaca’dan (+55,2 elo) geldi.

Paüsa Satranç Takımı da Güzelbahçe takımı gibi 4 galibiyet, 1 beraberlik ve 2 mağlubiyet alarak 9 puan topladı. 42. Başladığı turnuvayı 21. Bitiren Paüsa ekibinde öne çıkan performanslar: takımın ikinci masası IM Can Durak (+7,9 elo), beşinci masası FM Hayri Beyhun Şenel (+21,6 elo). Uzun zaman boyunca liglerde kaptanlık yapmış, Paüsa’nın aktif kaptanı ve altıncı masası Hakan Yaramış 6/7 puanla (+70,8 elo) Ocak 2024’ten sonra oynadığı ilk turnuvada harika bir performans göstererek takıma önemli katkı sağladı.

Konya Yıldız Satranç Spor Kulübü 44. Başladığı turnuvayı 3 galibiyet, 2 beraberlik ve 2 mağlubiyet neticesinde topladığı 8 puanla 27. Bitirdi. 

Takım adına öne çıkan performanslar, takımın ikinci masası IM Melih Yurtseven’den geldi. 5,5/7 puanla 2590 performans göstererek 21,6 elo kazanmayı başardı! Takımın beşinci masası FM Ahmet Olçum 3,5/6 puanla 16,8 elo kazandı.

Göztepe Spor Kulübü ise 3 galibiyet, 1 beraberlik ve 3 mağlubiyetle 7 puan topladı ve 61. Başladığı turnuvayı 55. Bitirdi. Takımın ikinci masası ve kaptanı FM Emre Emin Dedebaş 5/7 puanla +23 elo, dördüncü masa CM Eymen Eren Büyük 5,5/7 puanla +88,8 ve Mustafa Alpago Gülsoy 4/7 puanla 24,2 elo kazanarak takıma önemli katkı verdiler.

Sayın Baran Demir'in sizler için 6. turda oynanan IM Melih Yurtseven - IM Zsolt Rigo karşılaşmasını analiz etti.

IM Melih Yurtseven (2352) vs IM Zsolt Rigo (2403)

1.e4 (D)

İlk hamleye değinmem sizlere biraz garip gelmiş olabilir. Ancak Melih’in beyaz repertuvarı o kadar geniş ki, bu turnuvada bile 1.Af3, 1.d4 ve bu oyunda gördüğünüz gibi 1.e4 hamlelerini oynadı. Melih, modern satranca tam anlamıyla uyum sağlayarak tamamen farklı yapılarda derinleşiyor.

Ustalık yolunda ilerleyen her sporcu, Melih’i bütünüyle model alabilir ve oyunlarını inceleyebilir. Her ne kadar bu şekilde oynamak keyifli görünse de, arka planda ciddi bir emek yatıyor. Çünkü bir açılışı üst düzeyde oynayabilmek için piyon yapılarına, taş değişimlerine, hatta ne tür bir oyun sonuna gidileceğine kadar her detaya hâkim olmak gerekiyor. Bunun için de yoğun pratik yapmak, çok sayıda referans oyun ve analiz incelemek şart. Eğer yolun başında bir satranç severseniz ve yalnızca birkaç hamleyi ezberleyerek farklı açılışlar denemeye kalkarsanız, oyunlarınız hüsranla sonuçlanabilir.

1…c5

Zsolt ise çoğunlukla Sicilya Savunmasını tercih etti. Tabii ki de bu şekilde oynamanın hem iyi hem kötü yanları var. Öncelikle kötü tarafı; gelişen açılış teorisi ve makine analizleriyle birlikte rakipleriniz, sizi bilmediğiniz sulara çekebileceğidir. İyi tarafıysa, şüpheli bir varyant oynamıyorsanız, rakibiniz ne kadar hazırlık yaparsa yapsın, tecrübe ve oyun analizleri açısından açılışa çok daha hâkim taraf olmanızdır Bu nedenle, son gün hazırlıklarıyla tamamen yeni bir varyant oynamak — rakibinizi şaşırtsa bile — işleri sizin adınıza fazlasıyla zorlaştırabilir. Buna en iyi örnek, Avrupa Takımlar Şampiyonası’nda analiz ettiğim Gülenay Aydın – Elif Mehmed karşılaşmasıdır. (Oyunun analizini ve turnuva detaylarını okumak için tıklayınız.) Bu detaylar tabii ki de Melih için geçerli değil; çünkü Melih, yaklaşık 18 yıldır 1.e4 hamlesini oynuyor. (Mega Database 2025 verilerine göre ilk 1.e4 oyunu 2007 yılına dayanıyor.)

2.Af3 e6 3.d3 Ac6 4.g3 (D)

Melih, ana varyantın dışında Şah Hint Atak Varyantı’nı da oynamayı seviyor.

4…Age7 (D)

Zsolt, yaklaşık 2 dakika düşünerek en son 11 yıl önce oynadığı bu varyantı tercih etti.

Zsolt’un bu tercihinde, Melih’in, 2024 Sırbistan Ligi’nde Mario Livaja’na karşı oynadığı oyun etkili olmuş olabilir. (Oyunun analizini incelemek için tıklayınız.)

5.h4 (D)

Bilgisayar analizleri çok tasvip etmese de Şah Hint Atak, pratik açıdan kuvvetli bir tercihtir. Bu sistemi ben de sık sık oynuyorum ve öğrencilerime de mutlaka anlatıyorum. Çünkü belli bir seviyeye kadar sporcuların, dinamik oyunlar oynaması gerektiğine inanıyorum ve Şah Hint Atak bize bunu sunuyor. Tabii ki de bu sistemle alakalı temellerimi, sevgili abim GM Meylis Annaberdiyev’in sitemizde bulunan eğitimini çok dikkatli inceleyerek edindim. (Eğitimi incelemek için tıklayınız.) Fakat klasik Şah Hint Atak’ta Beyaz, Fg2-0-0-Abd2-Ke1 sonrasında h4 (D) oynayarak oyuna devam eder. (Örnek olarak bu sistemin öncülerinden GM Bassem Amin’in oyununa ulaşmak için tıklayınız.)

Fakat, Melih bunu çok daha hızlı bir şekilde yaptı ve rakibini bilmediği konumlara sokmak istedi.

5…h6 (D)

Zsolt, bu hamle için 23 dakika süre harcadı. Açıkçası neden 5…d5 ile klasik bir yaklaşımda bulunmadı bilmiyorum. Belki de Melih’in erken h4 hamlesi kafasını karıştırdı ve bir an önce rakibinin hazırlığından kurtulmak istedi.

6.h5 Ad4N (D)

Zsolt’dan ilginç bir yenilik geldi. Siyahlar, 6…d5 hamlesiyle çoğu zaman oyuna devam ettiler. Süreleri de referans alarak 5…h6 oynarken planın bu hamle olduğunu anlayabiliriz. Hamlenin amacı ise atları değişerek konumu sadeleştirmeye çalışmaktır.

7.Ah2 (D)

Melih, rakibinin fikrini doğru bir şekilde anlayarak, taşları oyunda tutmaya devam etti. Bu karar Şah Hint Atak’ın ruhuna uygundu; çünkü Beyaz’ın amacı olabildiğince çok fazla taşı oyunda tutarak rakibin şahına kuvvetli saldırılar düzenlemektir.

7…d5 8.Ad2 (D)

Beyaz’ın, klasik tepkisidir. Vezirleri oyunda tutmak amacıyla yapılan bu hamle, ilerleyen süreçte atın da atağa dâhil olmasını sağlayan faydalı bir kareye dönüşür.

8…e5 9.Fg2 Fe6 10.0-0 Vd7 11.Ke1 dxe4?! (D)

Zsolt, yaklaşık 17 dakika düşünerek şüpheli bir karar verdi. Hamlenin amacı, merkezi sabitleyip Beyaz’ın fianchetto filini etkisiz hâle getirmekti. Bu sayede oyunda, …0-0-0 oynayarak ters kanatta rokların bulunduğu konumdan rakip şaha hızlı bir hücum yapmayı planlıyordu. Ancak bu fikri, 11…Adc6 (D) hamlesinden sonra …d4 oynayarak daha doğru bir şekilde uygulayabilirdi.

12.dxe4 0-0-0 (D)

Ters kanada rokların olduğun konumlar, oldukça dinamiktir. Eğer satranca yeni başlayan bir oyuncuysanız, ters kanada roklara karşı nasıl oynanması gerektiğini bilmelisiniz. Bu konuyla alakalı bilgilerimi yaklaşık 15 yıl önce, Paul Keres ve Alexander Kotov’un birlikte yazdıkları “The Art of the Middle Game” kitabını çalıştıktan sonra derinleştirdim. Kitapta “Şaha Saldırı Stratejileri ve Taktikleri” bölümünü A. Kotov yazmıştı. İlk konu olarak da ters kanada rok atılan konumlarda nasıl oynanması gerektiği ele alınmıştı. Bu kitabı çalışana kadar tabii ki de bende piyonlarımla hızlı hücumlar yapmaya çalışıyordum; ancak A. Kotov’un bu konuyu formülize etmesi, benim algılarımı ciddi anlamda değiştirdi ve tahta benim için biraz daha aydınlandı. A. Kotov, ters kanada roklu konumları şu dört maddede ele alıyordu:

1. Bir piyon hücumunda başarı, inisiyatifi ilk ele geçirene veya alternatif olarak rakibi savunmaya geçmeye ilk zorlayana gider. 
2. Bir piyon fırtınası planlarken, rakibin piyon fırtınasını önceden tahmin edip uzun süreli bir savunmaya zorlayıp zorlayamayacağını iyice düşünmeli ve kesin olarak belirlemelisiniz.
3. Bir kanatta piyonları ilerletirken, rakibin tahtanın diğer tarafındaki piyon fırtınasında zorluk yaratma olasılığına karşı dikkatli olmalısınız. Gerektiğinde, avantajlı bir şekilde bir veya daha fazla savunma hamlesi yapabilirsiniz.
4. Ters kanada rok atılması durumunda gemilerinizi yaktığınızı ve bunun sonucunda bu tür pozisyonlarda oynamanın somut pozisyonel yargı ve kesin bir hesaplama gerektirdiğini unutmamalısınız.

A. Kotov ayrıca, okulda arkadaşlarıyla ders sonrası kalarak ters kanada roklu konumlarla ilgili günde 100’e yakın oyun oynadığını ve bu şekilde uzmanlaştıktan sonra konuyu formülize ettiğini belirtmektedir. Bu anekdotu aktarmamın temel sebebi, “Anlamak istiyorsak çok fazla pratik yapmalıyız” mesajını vurgulamaktır.

Melih de oyundan önce bu tip keskin ve dinamik bir konum oynamayı planlıyordu. Aynı zamanda şunu da söyleyebilirim: Melih, bu tip dinamik konumlardan aşırı keyif alıyor ve maksimuma yakın bir performansla oyununa devam ediyor.

13.c3 Adc6 14.Ahf1 (D)

Melih, işlevsiz olan atını tekrardan konumlandırmaya başladı. Dinamik bir pozisyon oynamaya karar verdiyseniz, taşlarınızı maksimum fayda ile kullanmanız gerekmektedir. Yani tahtada işlevsiz bir taşınız olmamalıdır.

14…Ag8 (D)

Zsolt, konumun ruhuna aykırı olarak yavaş bir tercihte bulundu. 14…g6 (D) hamlesi çok daha iyiydi.

Bu hamlenin amacını anlamak adına örnek bir varyant vermek istiyorum: 15.Vf3 f5 16.Ab3 b6 17.Fe3 fxe4 18.Ve2 Vd3 (D)

 

Siyah, vezirleri değişmeye çalışarak baskıyı en aza indirebilirdi.

15.Ae3 Af6 16.a3 (D)

Piyon sürüşlerini hazırlasa da 16.Va4 Şb8 17.Adc4 (D) ile taşları hızlı bir şekilde vezir kanadına getirmenin daha iyi olacağını düşünüyorum.

16…g6 17.hxg6 fxg6 18.b4 h5 19.b5 Ae7?! (D)

Melih’in yaklaşık 15 dakika düşündüğü 19.b5 hamlesine, Zsolt çok hızlı karar verdi. Açıkçası bu şekilde oynaması bana hiç mantıklı gelmedi. Özellikle de konum bu kadar keskinleşmişken, Siyah’ın daha hassas yaklaşması gerekirdi. Atın doğru karesi ise a5’ti. (D)

Beyaz’ın atağı her ne kadar kuvvetli bir şekilde devam edecek olsa da Zsolt, oyunda elde ettiği konumdan çok daha iyisini 20.Va4 Vc7 21.Adc4 Axc4 22.Axc4 Fxc4 23.Vxc4 Fe7 24.a4 h4 (D) varyantıyla elde edebilirdi.

20.Va4 Şb8 21.Af3 (D)

21…Vc7 22.Ac4?! (D)

Analiz motoru her ne kadar bu hamleyi beğenmese de, e5 piyonuna baskı yaptığı için Beyaz’ın konumu hâlâ iyidir. Daha sert hamle ise 22.Ad5 (D) olurdu.

Bu hamlenin gücünü daha iyi anlayabilmek için 22…Fxd5, 22…Afxd5 ve 22…Aexd5 seçeneklerini incelemek istiyorum.

1.varyant: 22…Fxd5 (D)

23.Axe5 Axe4 (23…Vxe5 24.Ff4+-) 24.Fxe4! Fh6 25.Fxh6 Kxh6 26.Fxd5 Axd5 27.Vh4 (D) varyantından sonra tüm taşlar eşit olsa bile Beyaz’ın taktik imkânları ve aktif taşları sayesinde konumu kazançtır.

2.varyant: 22…Afxd5 (D)

23.exd5 Axd5 (23…Fxd5 24.Kxe5 Fxf3 25.Ff4+- veya 23…Kxd5 24.Axe5 Kd6 25.Ff4+-) 24.Axe5 Ab6 25.Vc2 Ff5 26.Va2 (D) varyantından sonra da Beyaz’ın hem daha güvenliği şahı, hem de aktif taşları sayesinde konumu kazançtır.

3.varyant: 22…Aexd5 (D)

23.exd5 Fc8 (23…Fxd5 24.Fg5 Fe7 25.Kxe5 Fxf3 26.Kae1+-) 24.Fg5 Fe7 25.d6! Vxd6 26.Axe5 (D) varyantından sonra da konum tamamen beyaza kazançtır.

22…Fxc4 23.Vxc4 Ag4 24.Ag5 (D)

24…Ac8 25.Fh3?! (D)

Beyaz, elde ettiği avantajın bir kısmını kaybetti. Daha iyisi 25.f3 Af6 (25…Ah6 26.a4+-) 26.Vf7 (D) varyantıydı.

25…Ke8?! 26.a4 Ad6 27.Ve2 Af7 (D)

Zsolt, 27…Fh6 ile kalelerin bağlantısını sağlamalıydı. Aynı zamanda g5 atı oynanırsa, siyah kareli filleri değişerek kötü filinden kurtulmayı amaçlamalıydı.

28.a5 Axg5 29.Fxg5 Vf7 30.Kad1 (D)

Melih, oyunda olmayan son taşı da atağa dâhil etti. Artık Siyah’ın pozisyonu savunacak hiçbir şansı kalmadı.

30…Fe7 31.Fxe7 Kxe7 32.Kd2 (D)

32…Af6?! 33.Ked1 Kee8 34.b6 (D)

Melih’ten rakip şahı zayıflatan çok teknik hamle geldi.

34…Khf8? (D)

Bilgisayar analizi her ne kadar bu hamle yerine 34…a6 hamlesini önerse de sonuç değişmeyecekti. Konum Siyah için tamamen kayıptır.

35.a6 (D)

35…axb6 36.Kd6 Vc7 37.axb7 Şxb7 38.Kd7! (D) 1-0

Melih’ten muhteşem bir bitiriş geldi.

Melih başta olmak üzere, bu kuvvetli turnuvada yarışan tüm sporcularımıza ve kulüplerimize mücadelelerinden dolayı teşekkür eder, yeni unvanlarına ve normlarına ulaşan sporcularımızı da tebrik ederiz.