Avrupa Takımlar Satranç Şampiyonası Sona Erdi!
Daha önce turnuvanın başındaki ve dinlenme gününde yaptığımız haberlere linklere tıklayarak erişebilirsiniz.
Turnuvanın dinlenme gününden sonraki 7. turunda Açık Kategorideki takımımız Sırbistan ile eşleşti. Ediz karşılaştığı GM Predke’ye karşı son derece eşit ve ölü gözüken pozisyonu oynayarak konumunu risk almadan geliştirmeyi denedi. Rakibinin bir anlık hatasını iyi değerlendiren 1. masamız oyunu kazanmayı bildi. Siyah taşlarla oynayan Mustafa ve Vahap ise açılıştan dinamik eşitliği yakalayarak çıktılar. Ancak hem zaman baskısı hem de bazı şüpheli kararlarla kuvvetli rakiplerine karşı pozisyonlarını tutamadılar. Emre de beyazlarla hafif bir üstünlük elde etse de rakibinin dirençli savunmasıyla yarım puana razı olunca maçı 2,5 – 1,5 kaybetmiş olduk.
Kadınlar kategorisindeyse İsviçre takımıyla eşleşen takımımızın birinci masasında Sıla’nın rakibi eski Dünya Kadınlar Satranç Şampiyonu GM Alexandra Kosteniuk idi. Beyaz taşlarla oynayan GM Kosteniuk, açılıştan d6 karesine piyonunu ilerletmeyi başararak siyahın konumunu paralize etse de Sıla’nın hatasız oyunu neticesinde avantajını büyütmeyi başaramadı ve WIM Sıla Çağlar efsane oyuncuyla berabere kalmayı başardı! İkinci masada Gülenay Sicilya açılışında elde ettiği avantajı istikrarlı bir şekilde büyütürken 25. hamleden sonra iki tarafın da girdiği ağır zaman sıkışmasında yapılan hatalar oyunu oldukça heyecanlı kıldı. Son derece kompleks olan pozisyonda adeta saniyeler içerisinde hamle yapmak zorunluluğu iki tarafı zorlasa da bu mücadeleden galip çıkan Gülenay oldu. Elif Zeren’in galibiyeti ve Ceren’in mağlubiyetiyle birlikte maçı takımımız 2,5 – 1,5 kazanmış oldu.
8. turda hem kadınlar hem de açık kategoride gerçek bir satranç ülkesi olan Ermenistan ile eşleştik. Ekaterina (Katya) birinci masada eşitlikten ayrılmayan bir oyunla berabere kalırken Gülenay oynadığı dinamik satrançla 2021 Avrupa Kadınlar Şampiyonu olan GM Elina Danielian üzerinde ciddi bir baskı kurmayı başardı. GM Danielian’ın yaptığı hata üzerine inisiyatifi tamamen eline alsa da bitirici vuruşu zaman sıkışmasında yapamayarak beraberliğe razı oldu. Kalan iki masadan mağlubiyetle ayrıldık ve maç skoru 3 – 1 aleyhimize sonuçlandı.
Ediz’in, rakibin vezir kanadındaki piyon yapısını darmaduman edip geçer elde etmesine karşın rakibin şah kanadındaki piyonları hem Ediz’in taşlarını hem de şahını rahatsız etmek için sürdüğü, karşılıklı oyunun olduğu mücadelede kazanan yine Ediz oldu. İki ve üçüncü masalardaysa sırasıyla Mustafa ve Emre beraberliği korudular. Dördüncü masada oynayan Vahap ise uzaktan oldukça sade görünen ama aslında kendi piyonlarıyla fillerin rengi aynı olduğu için tehlikelerle dolu aynı renkli fil finalini savunmak durumunda kaldı. Kendi piyonları ve filiyle biraz da pasif durumda kalmış olan Vahap, savunmada yaptığı hata neticesinde bu zor finali tutamadı ve maç skoru 2 – 2 olarak belirlendi.
9. ve son turda açık kategoride Yunanistan ile eşleşirken Kadınlar kategorisinde Fransa ile eşleştik. Ediz, rakibi GM Nikolas Theodorou’nun açılışta taşlarının aktivitesi için feda ettiği piyonu alıp, rakibin kalelerini ve filini, d5 karesine koyduğu atı ve c3’deki piyonuyla çok etkili bir şekilde kesti. Daha sonra elde ettiği alan avantajı ve piyon fazlasını vezir kanadından değerlendirerek basit gözüken ama çok önemli bir galibiyete imza atmış oldu. Dördüncü masada oynayan Işık ise açılıştan kötü çıksa da daha sonra kale iki piyona at fil olan ve kalelerin rahat hareket edebildiği kompleks oyunortası pozisyonuna geçti. Rakibinin taşlarının iyi koordine olmasını engelleyip bir yandan da şah kanadı piyonlarını süren Işık rakibini yenmeyi başardı. Böylelikle son turda takımımız 2,5 – 1,5’luk bir skor elde ederek galibiyetle turnuvayı noktaladı. Fransayla eşleşen kadın takımımızın birinci masada beyaz taşlarla oynayan Ekaterina rakibinin siyah taşlarla yaptığı agresif açılıştan sonra şahını güvenliğe alamayınca tüm oyun boyunca başını ağrıtacak bir sorunla kalmış oldu. Rakibi IM Sophie Milliet ise güvensiz şahtan faydalanarak kazanmayı başardı. İkinci masada Sıla taşlarıyla rakibin vezir kanadında bir dominasyon kurarken süre sıkışmasında şah kanadında yaptığı kaba bir hatayla büyük tehlike altına girdi ve oyunu maalesef kurtaramadı. Dördüncü masada oynayan WFM Elif Zeren Yıldız karışık bir pozisyonunda rakibin b2 piyonunu aldıktan sonra şahına olan saldırıyı da başarıyla püskürtmeyi başardı. Sonrasında aldığı bir diğer piyonla avantajını büyüttü ve tahtayı sadeleştirince rakibinin terkiyle oyunu kazandı. Gülenay ise açılıştan itibaren büyük bir avantaj elde edemedi ve beraberede anlaştı. Bu sonuçlarla maç skoru da 2,5 – 1,5 Fransa lehine tayin edilmiş oldu.
2025 Avrupa Takımlar Satranç Şampiyonası Kadınlar Kategorisinde Polonya kalan üç turda Ukrayna’ya kaybetse de şampiyonluğu hiçbir zaman ciddi bir tehlikeye girmedi ve hak edilmiş birinciliklerini 8 galibiyet 1 mağlubiyetle en yakın rakiplerine 2 puan fark atarak elde ettiler. İkinci 14 puanla şampiyonu yenen Ukrayna olurken üçüncü ise 13 puanla ve 1 puan farkıyla Almanya oldu. Takımımız ise 16. başladığı turnuvayı 4 galibiyet 1 beraberlik ve 4 mağlubiyetle 9 puan toplayarak yine aynı sırada 16. olarak noktaladı.
IM Ekaterina Atalık ve WIM Sıla Çağlar ratinglerinden daha kötü performans gösterirken WIM Gülenay Aydın 8’de 5,5 puanı namağlup bir şekilde toplayarak 2360 rating performans sergiledi. Bu etkileyici performansı sayesinde kazandığı 27,4 elo puanı ile kariyerinin en yüksek ratingi olan 2271’e tekrardan yaklaşmayı başardı. Bu harika performansını 3. masa üçüncülüğü ile taçlandırmayı, kendisiyle aynı performansı göstermesine rağmen eşitlik bozma kriterlerinde bir adım önde olan İspanyol masadaşına kaptırması talihsizlik oldu. WFM Ceren Tırpan harikulade başladığı (5/5) turnuvanın kalanında oynadığı iki oyunda da mağlup olsa da 2263 performansla 28,8 elo kazanmanın yanında WIM normu almayı başardı. WFM Elif Zeren Yıldız’ın da +4 elo ile bitirdi.
Açık kategorideyse son tura Ukrayna ve Azerbaycan 13’er puanla şampiyonluk ümidi besleyen iki takım olarak girdiler. Azerbaycan Sırbistanla eşleşirken Ukrayna da İngiltere karşısına çıktı. Sırbistan takımı Azerbaycan’ı beraberliğin olmadığı maçta 1 – 3 yenerken Ukrayna da dördüncü masadaki galibiyetle rakibini 2,5 – 1,5 skorla geçti. Bu sonuçlarla Ukrayna 7 galibiyet, 1 beraberlik ve 1 mağlubiyet neticesinde topladığı 15 puanla şampiyon olurken, Azerbaycan yenildiği Sırbistanla aynı puan olmasına rağmen onları eşitlik bozma averajıyla geçerek 2. oldu ve 3.lük de Sırbistan takımının olmuş oldu. Takımımız ise 9 turda aldıkları 4 galibiyet, 3 beraberlik ve 2 mağlubiyet sayesinde 11 puan toplayarak 7-11 arasını paylaşan 5 takımla aynı skoru elde ederek eşitlik bozma averajıyla birlikte 10. oldu. 18. başladıkları turnuvayı 10. bitirerek önemli bir başarıya daha imza atmış oldular.
GM Ediz Gürel 6/9 puanı 2748 performansla elde ederek cebine koyduğu 14,3 elonun yanında birinci masalar arasındaki en yüksek 5. performansla göz kamaştırmaya devam etti. Takımımızın iki ve üçüncü masaları GM Mustafa Yılmaz ve GM Emre Can kendi ratinglerinin altında performans gösterseler de minimal ölçüde elo kaybı yaşadılar. Dördüncü masadaki GM Vahap Şanal ise 2564 elo performansıyla 8,1 elo puanı kazanmayı başardı. Yedek olarak 5. masa kontenjanına yazılan GM Işık Can ise 3,5/5 yaparken gösterdiği 2688 performansıyla yurda dönüşünde 11,7 elonun yanında bir de 5. masa ikinciliği madalyası getirdi!
Turnuva sonunda GM Mustafa Yılmaz turnuvayla ilgili duygularını kısaca paylaştı:
Bu tweete cevaben Uluslararası Satranç Federasyonu (FIDE) CEO’su Emil Sutovsky, Mustafa nezdinde takımı tebrik ederken Türkiye’nin gözünü çok daha yukarı dikmesi gerektiğini ve en geç 2029’a kadar bir turnuvada madalya alacağına inandığını belirtti.
Ağzından bal damlayan Emil Bey’in temennisine katılmanın yanında oyuncularımıza olan desteğin giderek artması temennisini ilave edelim.
Turnuvadaki tüm oyuncularımıza, kafileye ve takımımıza teşekkür ediyor, başarılarının devamını diliyoruz.
Sayın Baran Demir sizler için turnuvanın son turunda Açık Kategoride Türkiye – Yunanistan maçının birinci masasındaki mücadeleyi büyük bir titizlikle analiz etti.
GM Ediz Gürel (2634) vs GM Nikolas Theodorou (2652)
1.e4 c5 (D)
Yunan satrancını üst düzey seviyelerde başarıyla temsil eden Nikolas Theodorou’nun açılış repertuarı hem derin hem de çeşitlidir.
Ona karşı hazırlık yapmak eminim ki genç yıldızımız için kolay olmamıştır. Ancak Ediz’in 1.e4 repertuarı gerçekten üst düzey.
2.Af3 d6 (D)
Nikolas’tan sürpriz bir tercih geldi. Sıklıkla 2…Ac6 hamlesini tercih eden Yunan usta, en son 3 yıl önce oynadığı 2…d6 hamlesini tekrar gün yüzüne çıkardı.
Nikolas’ın bu tercihinin Ediz’e özel bir hazırlık olduğuna inanıyorum. Neden bu şekilde düşündüğümü Ediz’in hamlesinde açıklayacağım.
3.d4 (D)
Her ne kadar Ediz’in favori tercihi bu oyundaki hamlesi olsa da, bu yıl oynadığı dört oyunun üçünde Moskova Varyantı’nı (3.Fb5+) tercih etti.
Bence Nikolas, bu durumu fark ettiği için çok az oynadığı 2…d6 hamlesini tercih etti.
3…cxd4 4.Axd4 Af6 5.Ac3 Ac6 6.Fg5 g6 (D)
Ediz, Sicilya Savunması’nın Richter–Rauzer varyantına karşı en çok oynanan ve en keskin hamlelerden birini oynadı. Ancak Nikolas’ın bu tercihi beni gerçekten şaşırttı, çünkü bu varyantı klasik oyunlarda neredeyse hiç görmedim. Üst düzeyde oyuncuların karşılaşmalarına baktığımda, 2023 Tata Steel-A (85.Wijk aan Zee) Turnuvası’nın 13. turunda Anish Giri ile Richard Rapport oyununun klasik tempoda oynanmış olduğunu gördüm. (Anish Giri’nin analizini incelemek için tıklayınız) Genel olarak, 2700 Elo ve üzeri oyuncular, internet oyunlarında bu varyantı tercih ettiler.
Ek olarak bu yıl içinde gerçekleşen Hans Moke Niemann ile Daniil Dubov arasında Moskova’da oynanan masa başı blitz karşılaşmalarının 17. oyununda görüldü. Ancak Hans Moke Niemann, 7.Ab3 hamlesi ile oyuna devam etti.
7.Fxf6 exf6 (D)
Fil çifti, önemli bir kompanse aracıdır. Siyah’ın piyon yapısı bu kadar bozulmuşken, herhangi bir kompanseye sahip olduğunu söylemek güçtür.
8.Fc4 (D)
Ediz’den ilginç bir tercih geldi. Çoğunlukla ustalar, bu konumda 8.Fb5 (D) hamlesini tercih ettiler.
Bu varyantı merak eden okuyucularımız için; Vahap Şanal’ın, 2023 FIDE Grand Swiss Turnuvası’nda GM Alon Greenfeld’i yendiği oyunun analizini paylaşıyorum. Oyunu incelemek için tıklayınız.
8…Fg7 9.0-0 (D)
Ediz, bu hamleyi oynamak için yaklaşık 13 dakika harcadı; bu da hazırlığının sona erdiğini ve artık tahtada tek başına olduğunu gösteriyor. Ediz’in 0-0 hamlesi her ne kadar doğal gözükse de 9.Vd2 (D) hamlesinin pratik anlamda daha zorlayıcı olduğunu düşünüyorum.
Çünkü Beyaz, 9…0-0 10.0-0-0 f5 11.Adb5 (D) varyantında olduğu gibi d6 zayıflığına çok hızlı bir şekilde saldırabiliyor. (Bu varyant ile ilgili oynanmış güncel bir oyunu sizlerle paylaşmak istiyorum. Oyuna ulaşmak için tıklayınız.)
9…0-0 10.Adb5 f5 11.Axd6 Ae5?! (D)
Yunan usta bu hamle için yaklaşık 56 dakika harcadı. Bu kararı daha önce Dmitry Andreikin de vermişti. Ancak o oyun, Lichess platformunda oynanan bir blitz turnuvasında gerçekleşmişti. (Oyunu incelemek için tıklayınız.) Nikolas’ın bu konumda ne kadar derinlere indiğini, hangi aday hamleleri belirlediğini ve nasıl değerlendirmeler yaptığını kendisi paylaşmadığı sürece bilemeyiz. Ancak bu hamle yerine 11…Fe5 (D) hamlesini incelemek istiyorum.
Buna benzer konumlarda stratejik olarak tahtadaki en kuvvetli taş rakipte olmayan Fil’dir. Bu taş, Siyah’ın elinde olduğu için aktif bir şekilde kullanması gerekir. Siyah, 12.Axc8 Kxc8 13.Vxd8 Axd8 14.Fd5 Fxc3 15.bxc3 fxe4 (D) varyantından sonra konumu dengelemeyi başarırdı. (Örnek oyunu incelemek için tıklayınız.)
12.Fb3N (D)
12…f4 13.Axc8 Kxc8 14.Vxd8 Kfxd8 15.Ad5 (D)
15…Şf8 16.f3 (D)
Ediz, rakibinin tüm tehditlerinin farkında olarak oyununa devam etti. Tabii ki, hızlı oynanacak 16.Axf4 (D) hamlesi tüm avantajı kaybettirirdi.
Çünkü 16…Ac4 17.Fxc4 Kxc4 (D) hamlesinden sonra Siyah verdiği piyonu geri alırdı.
Oyundaki hamlenin dışında sizlere teknik bir hamle daha önermek istiyorum: 16.c3! (D)
Fianchetto filleri, uzun çaprazı kontrol ettikleri için son derece güçlüdür ve bu filleri kısıtlamak için analizde gördüğünüz gibi b2 ve c3 şeklinde piyon duvarları örülür. Bu kısıtlama o kadar önemlidir ki bazen kendi filinizi bu uğurda zayıflatabilirsiniz. Örnek vermek gerekirse Benjamin Markovich Blumenfeld vs Alexander Alekhine arasında 1908 yılında oynanan 2. oyunu gösterebiliriz.
Efsanevi şampiyon, sırf rakibinin filini kısıtlamak için 13…f6 (D) hamlesini oynadı. Her ne kadar kendi e7 filini kötüleştirse de b2 fianchetto filini kısıtlamak daha önemlidir. Alexander Alekhine’in kendi analizine ulaşmak için tıklayınız.
Bu yapıya ilişkin olarak, fianchetto filine sahip taraftan bir örnek göstereceğim.
Viktor Lvovich Kortschnoj’un 11…f6 hamlesinden sonra oluşan bu konumda, Siyah’ın fikri …e5 oynayarak, b2 fianchetto filini kısıtlamaktır. Tarihin en güçlü şampiyonlarından biri olan Garry Kimovich Kasparov, klas bir hamle yaptı: 12.e5! (D)
Oyunun analizine ulaşmak için tıklayınız.
16…Ac4?! (D)
Nikolas, kontrolü giderek kaybetti. Bu tip konumları karıştırmak, Siyah’ın lehinedir. Örnek bir varyant olarak 16…b5 17.Kfd1 g5 18.c3 a5 19.a4 Kc5 (D) verilebilir ve oyundaki tercihinden daha iyidir.
17.Fxc4! Fd4+ 18.Şh1 Kxc4 19.c3 Fe5 20.Kfd1 (D)
20…Kfd1 g5 21.Şg1?! (D)
Analiz motorları bu hamleyi olumlu değerlendirmediler. Ancak ben bu hamleyi profilaktik bir hamle olarak düşünüyorum. Çünkü Ediz, hem arka sıra zayıflığını ortadan kaldırdı hem de şahını merkezileştirmek adına önemli bir adım attı. Analiz motorları ise 21.Kd3 hamlesini daha üstün olarak değerlendirdi.
21…Kd6?! (D)
Nikolas, her şeye rağmen 21…f5 22.exf5 Fd4+ 23.Kxd4 Kxd4 24.cxd4 Kxd5 25.Kd1 Şe7 (D) varyantını tercih etmeliydi.
22.Ab4 a5 23.Kxd6 Fxd6 24.Ad5 (D)
Ediz’den önemli bir taş değişme tekniği gördük.
“Materyal veya büyük bir pozisyonel avantajınız varsa, kalelerden biri değişilir, tahtada tek kale tutulur.”
Bu prensibin temel mantığı, iki kalenin mat edebilme kabiliyetine dayanır. Bu aynı zamanda sürekli şah tehditlerinin de ortaya çıkmasına neden olabilir. Tek kalenin tutulmasının sebebi ise rakip zayıflıklara saldırabilmektir.
24…Kc6 25.Şf2 Fb8 26.Şe2 Ke6 27.Şd3 (D)
Mikhail Shereshevsky, Endgame Strategy kitabını yeniden yazsaydı, muhtemelen bu oyunu örnek gösterirdi. Ediz, “Şahı Merkezileştirme” (Centralization of the King) konusuna muazzam bir örnek sunuyor. Oyun sonunun en kuvvetli taşı olan şahı, aktif bir şekilde kullanmak için yapılan en önemli işlerden biri merkezileştirmedir.
27…h5 28.h3 29.a4! (D)
Ediz’den muazzam esneklikte bir hamle geldi. Bu hamlenin iki farklı amacı vardır. Bir fikir olarak Ka3-b3 ile kaleyi aktifleştirmeyi düşünebiliriz. Diğer bir fikir ise b4 ile vezir kanadındaki piyon çokluğunu hareketlendirmektir.
29…Şg6 30.Ke1 Ke8 31.b4 axb4 32.cxb4 Kd8 33.a5 (D)
Jose Raul Capablanca’nın da tavsiye ettiği gibi
“Önünde rakip piyon olmayan piyonumuzu ilerletmeliyiz.”
33…f5 34.Şc4 fxe4 35.Kxe4 Fd6 36.Ke6?! (D)
Ediz, şah kanadı piyonlarına saldırmak için bu şekilde oynamış olabilir. Açıkçası 36.Kd4ΔAb6 (D) fikri ile oynayıp, kaleleri değişmeye çalışmak, işleri daha da kolaylaştırırdı. Ancak ne olursa olsun, konum Ediz için kazançtır. Şu an verdiğim analizler, tamamen detaylardaki mükemmelliği sizlere gösterebilmek içindir.
36…Şf7 37.Ke2 Kc8+ 38.Şb5 Kc1 39.Ab6 Kb1 40.Ad5 (D)
Ediz, ek süreyi almadan önce konumu değiştirmek istemedi. Bu ustaların geçmişten günümüze uyguladıkları pratik yöntemlerden biridir.
40…Kd1?! 41.Ac3 Kd4 (D)
42.Ke4 Kd2 43.Şb6 Kxg2 44.Ab5 (D) 1-0
Ediz’den klasına yaraşır bir oyun sonu tekniği gördük.
Ediz özelinde Milli Takım’da mücadele eden, savaşan tüm sporcularımıza ve antrenör/sekondant ekibimize şükranlarımızı sunarız. İnanıyorum ki, yakın bir gelecekte bu tür organizasyonlarda kürsünün favorileri arasında olacağız.
