Satranç 365

Avrupa Takımlar Satranç Şampiyonası’nın formatı, kafilelerimiz ve turnuvayla ilgili diğer bilgilerle birlikte ilk turun haberini daha önce yayınlamıştık. Dileyenler o habere buradan ulaşabilirler.

Turnuvada 11 Ekim Cumartesi günü verilen boş güne girerken 6 tur oynandı ve geriye son 3 tur kaldı.

Açık Kategoride Ukrayna takımı 5 galibiyet ve 1 beraberlikle (Türkiye’yle ilk tur berabere) 11 puan toplayarak tek başına lider konumda. İkinci Hollanda ve üçüncü Azerbaycan ise sırasıyla 4 galibiyet, 2 berabere neticesinde 10 puan ile 3 galibiyet, 3 beraberlik sonucunda 9 puanla Ukrayna takımını takipteler. İlk üçten sonra, Türkiye’nin de içinde olduğu 8 puanlı 7 takım geliyor.

Takımımızda Ediz ve Mustafa ilk 6 turun hepsini oynadılar. Ediz, zorlu birinci masada 3/6 puan ve 2610 performans gösterirken Mustafa da 4/6 puan ve 2671 performansla oynadı. GM Emre Can turnuvada iki beraberlik ve bir mağlubiyetle 1/3 yaptı. Vahap ise 4 galibiyet ve 1 beraberlikle 2763’lük harika bir performansla oynuyor. İspanya karşılaşmasında GM Daniil Yuffa’yı yendiği ağır taşlı oyunortası oyunu çok şıktı. Bu harika performansı takım müsabakalarında oyuncuların sık sık başına gelen renk kaymasına rağmen yaptığını belirtmekte fayda var. GM Vahap Şanal oynadığı 5 oyunun 4’ünü siyah taşlarla oynadı! Işık da 2 galibiyet, 1 beraberlik ve 1 mağlubiyetle 2,5/4 puan ve 2624 performansla takıma önemli katkı verdi.

Kadınlar Kategorisinde Polonya rüzgarı turnuvanın ilk 6 turunu kasıp kavurdu. Oynadığı tüm maçları kazanan ekip 12 puanla tek başına lider olmanın yanında iki, üç ve dördüncü sıraları paylaşan Almanya, Ukrayna ve Romanya takımlarına 3 puan fark atmış durumda. Türkiye takımı ise ikinci ve üçüncü turlarda sırasıyla Almanya ve Estonya takımlarına 2,5 – 1,5 gibi farklarla kaybederken Belçika ve Sırbistan takımlarını ise 3,5 – 0,5 ve 3 – 1 gibi ikna edici skorlarla yenmeyi bildi. 7 puanlı 7 ekibin 9 ila 15. Sıraları paylaştığı altıncı tur sonunda ekibimiz de 13. sırada yer alıyor. Takımımızın birinci masası eski Avrupa Kadınlar Şampiyonu IM Ekaterina Atalık 3/6 puanla sağlam bir performans gösterirken WIM Sıla Çağlar 3,5/6 ile +1 ve WIM Gülenay Aydın ise 3,5/5 ile +2’deler. 2008 doğumlu genç yeteneklerimizden 2023 Türkiye Kadınlar Satranç Şampiyonu WFM Ceren Tırpan 5/5 ile harika bir performans gösteriyor! Bu performansla takımı sırtladığı gibi masa derecesi için de önemli bir avantaja sahip. 2008 doğumlu bir başka genç yeteneğimiz 2024 Türkiye Kadınlar Satranç Şampiyonu WFM Elif Zeren Yıldız ise oynadığı iki oyunda istediği performansı gösteremeyerek iki mağlubiyet aldı. Polonya’nın lider olarak diğer ekiplerden ayrılmasıyla birlikte birbirine yakın puanda olan takımların podyum mücadelesi bir çok sürprize gebe durumda.

Dinlenme gününün ardından 7. turda Kadınlar Kategorisinde takımımız İsviçre’yle eşleşirken Açık Kategoride de Sırbistan ile karşılaşacağız. İki takımımıza da başarılar dileriz.

Kadın milli takımımızın 6. turda Sırbistan takımına karşı aldığı 3-1'lik galibiyette WIM Gülenay Aydın ile WGM Elif Mehmed arasında oynanan oyunu sayın Baran Demir sizler için analiz etti. 

WIM Gülenay Aydın (2237) vs WGM Elif Mehmed (2295)

1.e4 e6 (D)

Satranç kariyerine Sırbistan adına devam eden, Bulgar kökenli Elif Mehmed’den ilginç bir Fransız Savunması tercihi geldi. Tabii ki Fransız Savunmasının, özellikle de D. Liren vs D. Gukesh arasındaki Dünya Şampiyonası karşılaşmasından sonra, popülerliği oldukça arttı. Bu oyunu ilginç kılan ise Elif'in, daha önce bu savunmayı hiç tercih etmemesiydi.

Bu tercih sebebini Gülenay’ın Fransıza karşı oynadığı varyantı gördüğünüzde daha iyi anlayacaksınız.

2.d4 d5 3.Ad2 (D)

Gördüğünüz gibi, Gülenay Fransız Savunması’na karşı yalnızca Tarrasch varyantını tercih ediyor.

Şimdi Elif’in neden ilk kez oynadığı Fransız Savunması’nı böyle önemli bir takım müsabakasında tercih ettiğini daha iyi anlıyoruz.
Tabii ki refüte bir varyant oynamıyorsanız, yıllardır sahip olduğunuz bilgi ve tecrübeyi bir gecede yapılacak bir açılış hazırlığıyla çürütmek imkânsıza yakındır. Çünkü bir açılış, yalnızca hamleleri ezberlemeye çalışarak anlaşılamaz. Piyon yapısındaki değişkenlikler ve hangi piyon yapısında hangi oyun sonunun daha iyi olacağı gibi teknik bilgiler, ancak çok sayıda hata ve analizle edinilen tecrübeyle anlaşılabilir. Tam bu noktada, efsanevi usta Viktor Lvovich Korchnoi’a ait bir sözü sizlerle paylaşmak istiyorum.

“Satranç öğrenilmez, anlaşılır.”

3…c5 4.exd5 (D)

Gülenay, bu hamlesi için yaklaşık 3 dk zaman harcadı. Açılışın dördüncü hamlesinde, hem de en iyi bildiği varyantta bu kadar süreyi neden harcadığını düşünebilirsiniz. Sebebi ise Gülenay’ın bu varyanta karşı hep 4.Af3 hamlesini tercih etmesinden kaynaklanıyor ve rakibini bilmediği sulara çekmek istiyor.

4…Vxd5 5.dxc5 Vxc5 6.Agf3 Af6 7.Fd3 Abd7 8.0-0 Vc7 (D)

Elif, şu ana kadar en çok tercih edilen hamleleri oynadı. Bu konumun hazırlığının bir parçası olduğuna inanıyorum. Gülenay ise yan varyantlar tercih ederek rakibinin hazırlığını bitirip tahtada tek başına kalmasını istiyor. Çünkü bu tarz üst düzey karşılaşmalarda rakipler, 3000+ Elo gücünde makineler kiralayarak hazırlık yaparlar ve o süreçte siz, aslında rakibinize değil, o makineye karşı mücadele edersiniz.

9.a4 Fe7 10.a5 0-0 11.Ab3 e5N (D)

Gülenay’ın amacına ulaştığını ve rakibinin hazırlığını devre dışı bıraktığını düşünüyorum. Elif aslında bu hamleye kadar açılışta iyi bir iş çıkararak oyun ortasına eşit bir konumda girmeyi başardı. Fakat en çok oynanan 11…Ad5 hamlesini tercih etmek yerine böyle yeni bir hamle oynayınca, yavaş yavaş kontrolü kaybetmeye başladı. Neden böyle bir hamleyi tercih ettiğini anlamaya çalıştım ve sizler için çok kritik bir detay yakaladım. Bence Elif ve ekibi, bu varyant için 2025 Serbian Open Turnuvası’nda oynanan Alexia Ioana Hoanca vs Spyridon Kyparissopoulos karşılaşmasını referans olarak aldılar ve oyunda oluşan 12…e5 (D) hamlesinden sonraki konuma ulaşmak istediler. (Oyunu incelemek için tıklayabilirsiniz.)

Ancak oyunda oluşan konumda …h6 hamlesinin eklenmemiş olması, beyaz için Fg5 fikrini meydana getiriyor. Bu da konumun siyah için daha zor hale geleceğini gösteriyor.

12.Ke1 (D)

12…Fd6 13.Ka4 Ke8 (D)

Referans oyundaki gibi 13…h6? (D) ile Fg5 hamlesini önlemeye çalışmak işe yaramazdı.

Çünkü 14.Fxh6! gxh6 15.Vd2 Ke8 16.Vxh6 (D) varyantından sonra siyah şahın zayıflığından dolayı, beyaz tamamen üstün bir konuma sahip olurdu.

14.Fg5 h6 15.Fh4 (D)

Gülenay oldukça mantıklı bir şekilde oynamaya devam ederek rakibinin oyundaki hatasını cezalandırmış oldu. Peki şimdi 15.Fxh6 fedası olur muydu? Cevap: Olmazdı. Sebebi ise 15…gxh6 16.Vd2 Ff8 (D) dönüşünden sonra beyaz h6 piyonunu alamaz ve bu yüzden rakip şahı zayıflatamazdı. Bu sayede beyaz tamamen kayıp konumda kendini bulurdu. Buradan da Elif’in neden 13…Ke8 oynadığını daha iyi anlıyoruz.

15…Vb8 (D)

16.Afd2 b5 17.axb6 Axb6?! (D)

Açıkçası bu kararı hiç beğenmedim. Bu yüzden şüpheli hamle olarak değerlendiriyorum. Çünkü siyah, rakibin aktif olan a dikeyi kalesinin oyunda kalmasına ve a7 piyonun zayıf kalmasına izin verdi. Oyundaki tercih yerine, 17…axb6 18.Kxa8 Vxa8 19.Fb5 Kd8 ΔAf8 (D) bu varyant çok daha mantıklıydı.

Bu sayede siyah, baskı altında olsa da taş değişerek biraz daha konumunu rahatlatmış olurdu.

18.Ka5 g5?! (D)

Gülenay’ın baskılı oyunu Elif’i hataya sürükledi. Tabii ki de makine şahı zayıflatmak yerine …Abd7-…Vc7 gibi hamlelerle konumu sakince devam ettirmeyi öneriyordu. Bu şekilde sakin oynamak kesinlikle kolay değildir, özellikle de masa başı bir turnuvadaysanız. Bu yüzden rakiplerinize ne kadar çok baskı kurarsanız o kadar sorun yaratırsınız. Rakipleriniz ne kadar çok sorunla baş başa kalırsa hata yapmaya o kadar çok yaklaşır.

19.Fg3 Fb7 20.Ac5! (D)

Gülenay, üstünlüğünü mükemmel bir şekilde işliyor. Rakipten fil çiftini almaya çalışan bu hamle aynı zamanda e4 karesinin de mükemmel bir şekilde kontrol edilmesine olanak sağlıyor.

20…Fxc5 21.Kxc5 Abd7 22.Kc3?! (D)

Gülenay’ın bu tercihi çok pasif buldum. “Basma Yöntemine” göre, 22.Ka5 (D) ile a7 piyonuna saldırarak devam etmek daha etkili olurdu.

22…Ad5 (D)

23.Ka3 Ac5?! (D)

Neden …Af4 oynamadı sorusunun cevabını ben de bilmiyorum. Siyah bu tercihi ile d3 filini istiyor ancak bu gerçek bir tehdit değil. Çünkü oyunda da göreceğimiz gibi beyazın d3 fili, beyaz karelerde özgürce hareket edebilir.

24.Ff5 Af4 25.b4 (D)

Gülenay, zeitnota girmeye ramak kala üstünlüğünü biraz kaybetti. Dinamik konumları oldukça iyi oynayan Gülenay eğer ki daha fazla süreye sahip olsaydı, 25.h4 (D) hamlesiyle rakip şaha kuvvetli bir hücum gerçekleştireceğine eminim.

 

Gülenay’ın aday hamleleri içinde h4 mutlaka vardı. Ancak bu tercih oldukça karışık konumlara yol açıyor ve 5 dk süreniz kalmışken, bu konumları tamamıyla hesaplamak ve oynamak çok zordur.

Örnek birkaç varyant ile size bu karmaşık konumu daha iyi anlatmaya çalışacağım. İlk varyantımız 25…Axg2 (D) hamlesiyle başlayacak.

 

Beyaz, 26.hxg5! Axe1 27.Vg4 Şh8 28.Vh5! (28.gxh6? Kg8! =) Vd6 29.Axc4 Vc6 30.f3! (D) varyantını görebilirse tamamen kazanç konuma ulaşır.

İkinci varyantımız g5 piyonunu sağlamlaştırmayı düşünen 25…f6?! (D) hamlesiyle başlıyor.

Bu hamle siyahın, beyaz karelerini ciddi anlamda zayıflatır. Beyaz, 26.Fxf4 exf4 27.b4 Aa6 28.Ae4 (D) varyantını oynayarak bu zayıflığı tamamen kazanca döndürebilir.

Son olarak siyah için daha dirençli olan 25…Vd6 (D) hamlesini incelemek istiyorum.

Vezir, saldırı da olduğu gibi savunma konusunda da oldukça başarılıdır. Peki beyaz nasıl hücum etmeli? Cevap, 26.hxg5 hxg5 27.Vg4 Vh6 28.Af3 Fxf3 (28…f6? 29.Kc3 Ace6 30.Fxf4 Axf4 31.Kc7 +-) 29.Kxf3ΔKfe3 (D) varyantında gizlidir. Bu sayede beyaz, tamamen kazanç konum elde eder.

25…Ace6 26.Ae4? (D)

Doğru fikir, yanlış uygulama! Bu fikri uygulamadan önce 26.Fxf4 Axf4 27.g3 Ae6 varyantını oynanmalıydı; ardından 28.Ae4 (D) hamlesi tercih edilmeliydi.

Oyundaki ve analizdeki fark ise beyaz vezirin h5 karesinden rakip şaha hücum yapabilmesidir.

26…Kd8 27.Vg4 h5?? (D)

Rok attığınız kanatta piyonlarınızı bu şekilde sürmek çok tehlikelidir. Çünkü her piyon sürüşü arkasında kalan kareleri zayıflatır ve bu da şahın konumunun zayıflaması anlamına gelir. Elif, bu kararı ile tamamen kayıp konuma düştü. Çok daha dirençlisi 27…Fxe4 28.Fxe4 (28.Kxe4? h5-+) Vxb4 (D) varyantı olurdu.

Gülenay, rakibin hatasını zeitnotta olmasına rağmen mükemmel bir oyunla cezalandırmayı başardı.

28.Af6+ Şf8 29.Axh5 Axg2 30.Fxe5 Kd4 31.Vxg2 (D)

Zeitnotta verilen kritik bir karar. 31.Fg7+ Şe7 32.Vxg5+ Şd7 33.Fxd4 (D) varyantı daha çabuk bitirse de, vezirlerin halen oyunda olması rakibin karşı şans bulmasına neden olabilirdi. Bu yüzden, en doğru kazançtansa, en basit kazancı tercih etmek, bu tip anlarda daha önemlidir. Tecrübe kazandıkça, bu tip anları hissetmek ve doğru kararlar vermek çok daha doğru hâle geliyor.

31…Vc8?! (D)

Oyunu karıştırmak adına son denemeler. Ancak 31…Fxg2 32.Fxb8 Kxb8 33.Şxg2 (D) varyantından sonra da taş geri oyun sonuna gidildiği için Elif için değişen bir şey olmayacaktı.

32.Fxe6 fxe6? 33.Vxg5 Vc6 34.Vg7+ Şe8 35.Af6+ (D) 1-0

Gülenay’dan, kalitesine yaraşır bir oyun izledik.

Milli Takımlarımız, dinlenme gününe galibiyetle giderek, şampiyonanın son bölümünde kürsü için savaşacaklar. Tüm sporcularımıza, kalan turlarda başarılar diliyoruz.