Dünya Şampiyonası 2. Tur : Fırtına Öncesi Sessizlik
©Maria Emelianova
GM Liren Ding (2728) vs GM Dommaraju Gukesh (2783) – 26.11.2024
1.e4
Ding nadiren 1.e4 hamlesini oynar. Başka bir rakip için sürpriz sayılabilirdi, ancak Gukesh’in şaşırdığını pek düşünmüyorum. Çünkü ikili, Ağustos ayında düzenlenen 11. Sinquefield Kupası'nda karşılaştılar ve Ding o zaman da genç rakibine 1.e4 oynamıştı.
1…e5 2.Af3 Ac6 3.Fc4 Fc5 4.d3
Ding, Gukesh’e karşı Ağustos ayında 4.0-0 atarak devam etmişti. O karşılaşma berabere bitmişti. Merak eden okuyucular için:
https://www.chessgames.com/perl/chessgame?gid=2755159
4…Af6 5.Ac3 a6!
Kuvvetli bir fikir! Siyah genellikle …d6 oynayarak devam eder. Bu simetrik pozisyon genelde satranca yeni başlayan sporcuların maçlarında oluşur. Ancak beyazın açılış prensiplerine aykırı olsa da çok kuvvetli fikri var: Fil çiftini alan 6.Aa4! (D) hamlesi.
Gukesh, beyazın bu kuvvetli fikrine karşı hazırlık yaptı. Artık Aa4 işe yaramaz çünkü …Fa7 ile saklanabilir.
6.a4
Ding hem fili için a2 karesini açıyor hem de alan kazanıyor. İnternet turnuvalarında M. Carlsen, D. Dubov, K. Alekseenko , N. Abdusattorov gibi üst düzey oyuncular bu hamleyi tercih ettiler.
6…d6 7.0-0
Galibiyetin etkisiyle birlikte Ding, sağlam bir oyun oynamak istiyor. Daha hırslı olan 7.Fg5 ise etkili olmazdı. Bunun nedenini bazı varyantları inceleyerek daha iyi anlayabiliriz: 7…h6 8.Fxf6 en iyi seçenek 8…Vxf6 9.Ad5 Vd8 10.c3 Fa7 11.0-0 0-0 12.Ae3 Fe6 (D)
Diagramda da görüldüğü üzere siyahın herhangi bir problemi yoktur. Tabii bir başka seçenek ise 8.Fh4?! hamlesidir. Açıkçası bu seçenek çok daha kötüdür. Çünkü 8…g5 9.Fg3 Fg4 10.h3 Fh4 (D) hamlelerinden sonra g3 fili çok kötü durumda kalacaktır.
7…h6
Gukesh oldukça dikkatli. Genelde Dünya Şampiyonası karşılaşmalarında kaybeden taraf, bir sonraki maçta daha dikkatli bir oyun oynayarak farkın açılmasını istemez. Alınacak herhangi bir yarım puan bile, mağlubiyetin getirdiği o kötü psikolojiden kurtulmak adına çok önemlidir. Eğer 7…0-0 oynansaydı, 8.Fg5 hamlesiyle karşılanacaktı. Çünkü 8…h6 9.Fh4 g5? fikri artık işe yaramaz.Çünkü bu piyonlar şahı koruyor ve beyazın rakip şahı zayıflatan 10.Axg5!! hamlesi tamamen siyahın konumunu çökertirdi. 10…hxg5 11.Fxg5 artık ölümcül bir açmaz ve şah çok zayıf 11…Ab4 12.Ka3!! (D) beyazın kazanma fikri artık çok kolaydır, d4 ve Ad5 hamleleri ile a3 kalesini şah kanadına getirerek savunulamaz bir hücum yapmak istiyorlar. Satrançta bu tip manevralara kale asansörü deriz. Artık konum beyaza kazançtır.
8.Fe3 Fe6
2 tarafta şu ana kadar oldukça hızlı oynadı. Gukesh’in tercihi ise oldukça yeni sayılır. Bu hamle sadece 6 defa denendi ve tüm maçlar 2023 yılında oynandı. genellikle siyahla oynayan oyuncular 8…0-0 hamlesini tercih ettiler. 8…Fxe3 tercihi içinse GM I. Saric (2657) vs GM R. Svane (2625) FIDE World Cup 2023 maçını inceleyebilirsiniz.
https://lichess.org/broadcast/fide-world-cup-2023-open-section/round-2-game-1/weZnNhIY/N33TmVgy
© Eng Chin An
9.a5 N (D)
Ding’den muhteşem bir yenilik. Dünya Şampiyonlarının en keyifli tarafı gerçekten de bu tip yeni hamleleri ve fikirleri görmek oluyor. Fransız yazar Pierre Mac Orlan’ın da dediği gibi “Satranç tahtasında tüm denizlerdekinden daha fazla macera vardır.”
Diğer bir seçenek ise 9.Ad5 hamlesiydi. Fakat bu hamlede beyaza çok bir şey vermezdi. Örnek verecek olursak 9…Fxe3 10.fxe3 0-0 11.Axf6+ Vxf6 12.Ad4 Vg6 13.Axc6 bxc6 14.Fxe6 fxe6 (D)
9…Fxc4!
Gukesh yaklaşık 8 dakika düşünerek en iyi hamleyi oynadı. 9.a5N hamlesinin fikrini şimdi sizlere göstermek istiyorum. Tabii ki de göstereceğim varyantlar uzun süren bilgisayar analizleri sonucu ortaya çıkıyor. Eğer ki Gukesh 9…Fb4?! ile a5 piyonunun peşine düşseydi, 10.Ad5! ile karşılaşacaktı. 10…Fxa5 11.d4! Axe4 12.Ve2! Ag5 13.Axg5 hxg5 14.dxe5 dxe5 15.Kfd1 (D) beyazın 2 piyona karşı çok ciddi kompansesi vardır ve 16.b4 hamlesiyle konum tamamen kazanç olacaktı.
10. dxc4 0-0
Genç yıldız Gukesh sağlam oynamaya devam ediyor. Açıkçası bilgisayar analizlerinin onayladığı 10…Fb4 11.Ad5! Axe4 12.Vd3! Ac5 13.Vf5 Ae6 (D) varyantı oldukça riskli gözüküyor.Çünkü aktif taşları ile beyaz piyonu kompanse etmekte ve artık Ah4-f5 manevrası ile baskıyı artırmak isteyecek.
İlk maçı kaybettikten sonra siyah taşlarla bu tip bir karmaşık bir konum oynamak Gukesh için hiç de mantıklı olmayacaktı.
11.Fxc5 dxc5
Simetrik bir piyon yapısı oluştu.
12.b3 Vxd1 13.Kfxd1 Kad8 14.Kdc1
Ding, yaklaşık olarak 9 dk harcadı. Bu hamlenin amacı kaleleri oyunda tutarak Ae1-d3 manevrasını gerçekleştirmek. Peki direk 14.Ae1 oynasaydı ne olurdu? Konumda denge devam ederdi. Örnek bir varyant olarak 14…Kxd1 15.Kxd1 Axa5 16.Ad3 Kd8, c5 ve e5 piyonlarından biri tutulamayacağı için kaleleri değişmek istiyor. 17.Axc5 Kxd1+ 18.Axd1 Şf8 19.Ae3 g6 20.b4 Ac6 21.c3 Şe7 22.f3 Ad8 (D) siyah her şeyi kontrol eder ve konum dengelidir.
14…Ad4
Gukesh bu hamleye yaklaşık 28 dakika harcadı.
15.Ae1
Ding, bu hamle için yaklaşık 14 dakika harcadı. Puan önde olan Ding için oldukça mantıklı bir tercih, çünkü 15.Axe5 Kfe8 16.f4 Axe4 17.Axe4 Ae2+ 18.Şf1 Axf4! 19.Ac6 bxc6 20.Axc5 (D) varyantından sonra konum oldukça karmaşık olurdu. Aslında bu, genç rakibinin tam olarak istediği şeydi. Ancak şampiyon buna izin vermedi.
15…Kd1 16.Şf1
16.Ad3?? kayıp olurdu çünkü 16…Axb3! 17.cxb3 Kxd3 (D) siyah hem piyon öne geçerdi hem de tahtadaki tek açık dikey olan d dikeyini tamamen eline geçirirdi.
16…g6 17.Kd1 Kfd8 18.f3 Şg7 19.Şf2 h5
Gukesh konumu zorlamak istemediğini gösterdi. Oyunu zorlamak isteseydi 19…Ah5 (D) oynayabilirdi. Bu hamlenin amacı …f5 sürerek piyon yapısını dinamik hale getirmekti.
20.Ae2
Ding, beraberlik isteğini bu hamle ile dile getirmiş oldu. Oyuna devam etmek isteseydi 20.h4 oynayarak önce siyahın hareketliliği engeller devamında da Aa4 oynayarak c5 piyonuna saldırırdı. Bu hamlenin bir diğer fikri de c3 oynayarak siyahın kuvvetli d4 atını ortadan kaldırmak.
20…Ac6 21.Ac3 Ad4 22.Ae2 Ac6 23.Ac3 Ad4 ½-½
IM Melih Yurtseven’in analizini izlemek için
https://www.youtube.com/watch?v=kWvFILemVMQ
Yazar: Baran DEMİR
