Şampiyon Kim Olacak?
Şampiyon Kim Olacak?
9. turun sonuna geldiğimizde taraflar galibiyete çok yaklaşsalar da skorda denge bozulmadı. Bu yazımda son 3 turun kritik anlarını sizlerle paylaşmak istiyorum.
7. Tur başlarken ©Maria Emelianova
1.Af3
Gukesh farklı bir tercihle Ding’in karşısına çıktı. Daha önce 1.e4 ve 1.d4 hamleleriyle oyuna başlamıştı.
1…d5 2.g3 g6 3.d4 Fg7 4.c4 c6 (D)
Ding’in bu konumu oldukça fazla oynadı. Özellikle de 2017 Tiflis’de düzenlenen FİDE Dünya Kupasının 6. turunda Wesley So’ya karşı bu açılışı tercih etmiş ve galibiyete uzanmıştı. Aldığı bu galibiyet Ding’i finale çıkarmıştı.
Wesley So ile karşılaşmasını merak eden okurlarımız için:
https://www.chessgames.com/perl/chessgame?gid=1886035
5.Fg2 Af6 6.0-0 0-0 7.Ke1!? (D)
Gukesh’den ilginç bir fikir. Bu fikir ile üst düzeyde masa başı bir oyun oynanmadı. Sadece kuvvetli Alman usta Rasmus Svane, internette düzenlenen hızlı satranç turnuvalarında 2 defa denedi. Buradan da anlıyoruz ki Gukesh, bu oyuna yeni fikirlerle geldi.
7…dxc4
Ding, yaklaşık olarak 28 dakika düşündü ve piyona karşılık merkezi vermeyi tercih eti. Bir başka seçenek olan 7…Ff5 ise daha sağlamdı.
8.e4N
Gukesh, sadece 7 saniye harcadı. Halen hazırlığının içinde olduğunu anlıyoruz.
8…Fg4 9.Abd2
Gukesh, c4 piyonuna basıyor. 9.Ac3 ile arasındaki en büyük fark budur.
9…c5
Ding aktif bir oyunla karşılık veriyor. Eğer ki 9…b5 oynansaydı, 10.h3 Fc8! 11.a4 a5 12.Af1 Abd7 13.Fd2 Fb7 14.e5 Ad5 15.Ag5 (D) varyantından sonra Gukesh, piyonu kompanse etmiş olurdu.
10.d5
Gukesh, yaklaşık 7 dakika düşündü. Bu maçta harcadığı ilk ciddi süreydi.
10…e6 11.h3
Fil çiftini alan mantıklı bir hamle, ancak 11.Axc4 daha iyiydi. Hamlenin fikrini daha iyi anlamak için size şu örnek varyantı vermek istiyorum: 11…exd5 12.exd5 Vxd5 13.Vxd5 Axd5 14.Ag5 Ab4 15.Fxb7 Ac2 16.Ke7! (D)
11…Fxf3 12.Fxf3 exd5 13.exd5 (D)
Oluşan konum bana Benoni Savunmasını hatırlattı. Orada da beyaz merkezden oynamak isterken, siyahta g7 fianchetto fili ve piyon çokluğu sayesinde vezir kanadından oynamak ister.
13…Abd7 14.Axc4 b5 15.Aa3
Tahtadaki en iyi hamle çünkü 15.Ae5?! oynansaydı, 15…Axe5 16.Kxe5 Ae8 17.Ke2 Ad6 (D) varyantından sonra Ding, kuvvetli d geçerini bloke etmeyi başarırdı.
15…Vb6
Ding, oldukça aktif oynamak istiyor. Şimdi amaç …Kfe8 ve …Kad8 oynamak.
16.Ff4 Kfe8 17.Vd2 Kad8 18.Ac2
Gukesh, bu şekilde düşünmenin kendisine iyi geldiğini belirtmişti.
©Maria Emelianova
18…Af8
Ding, …Ae6-d4 manevrasını yapmak istiyor. Bu konumda d5 piyonunu bloke etmek adına atı d6 karesine getirmek çok önemlidir. Bu yüzden 18…Kxe1+ 19.Kxe1 Ae8 (D) oynamak çok daha iyiydi.
Aron Nimzowitsch de dediği gibi “Geçer bir piyon, kilit altında tutulması gereken bir suçludur. Polis gözetimi gibi hafif önlemler yeterli değildir.”
19.b4!?
Gukesh, kazanmak için tüm riskleri almaya hazır. Bu hamlenin esas amacı vezir kanadını sabitlemek ve c2 atı için kuvvetli d4 karesini boşaltmak ancak h8-a1 çaprazını zayıflattığını da unutmamak gerekir.
19…c4
Ding, bağlı geçer yaratan kuvvetli bir fikir seçti, yalnız başka bir problemi vardı ki aslında bu hamlelerden çok daha büyük sorun teşkil ediyor. O da süre! Ding’in bu hamleden sonra sadece 26 dakikası kalmıştı. Oyunu izlerken ilgimi çeken varyant ise 19…cxb4 20.Axb4 Ae4 21.Fxe4 Fxa1 22.Ac6 Kc8 23.Fe3 Vb7 24.Fxf3 Ff6 25.Kc1 (D) olmuştu.
Gördüğünüz gibi beyaz kalite geri olmasına rağmen 2 açık hattı (e ve c dikeyleri) da hafif taşları ile kapatmış ve kuvvetli d geçerine sahip. Beyaz taşların uyumuna bakıldığında kaliteyi rahatlıkla kompanse ettiğini söyleyebiliriz.
20.Fe3 Va6 21.Fd4 Kxe1+
Ding’den şüpheli bir karar, 21…A8d7 daha iyiydi çünkü At, artık e6 karesine zıplayamıyor. Aynı zamanda …Vd6 ve …Ae5 hamleleriyle birlikte konumunu geliştirebilirdi.
22.Kxe1 Vxa2
Ding, 17 dakikası varken ciddi bir karar veriyor. Açıkçası bu hamleyi kazanmak adına yapılmış bir deneme olarak görüyorum. Çünkü sağlam oynamak isteseydi, 22…Ke8 23.a3 Kxe1+ 24.Vxe1 Va4 varyantını tercih edebilirdi.
23.Ka1 Vb3?
Ding, hızlı oynamanın cezasını çekti ve genç rakibine ciddi bir avantaj verdi. Bunun yerine karşı atak yapan 23…c3! hamlesini oynamalıydı. Tabii ki de 24.Kxa2? çok kötü olurdu. Çünkü 24…cxd2 25.Fc3 d1V+ 26.Fxd1 Axd5 27.Fxg7 Axb4 (D) varyantından sonra konum sadece siyaha iyi olurdu.
23…c3 hamlesine karşı Gukesh’in en iyi tercihi ise 24.Vd3 Vb3 25.Ka3 Vc4 26.Kxc3 Vxd3 27.Vxd3 (D) olacaktı. Gukesh’in üstünlüğü devam etmesine rağmen, Ding, maçtakinden çok daha oynaması kolay bir pozisyon elde etmiş olacaktı.
24.Ka3 Vb1+
Ding için her şey zor gözüküyor. Veziri oyun dışı ve çok tehlikeli bir bölgede, her hamlede dikkatli olması lazım aynı zamanda kalan 16 hamle için sadece 17 dakikası vardı.
25.Şg2 Kd7 26.Ka5 Vb3 27.Ka3 Vb1 28.Ka5 Vb3 29.Kxb5 Vd3 30.Vf4
Gukesh, yaklaşık 9 saniye düşünerek bu hamleyi oynadı. Bilgisayar analizleri bu hamleyi çok beğenmeseler de üstünlüğü halen devam ettiriyor. Analizlerin gösterdiği varyant ise 30.Fe3 hamlesiydi. Amaç ise 30…Vxd2 31.Fxd2 Ae8 32.Fe3 (D) ile vezirleri değişip tamamen kazanç bir oyun sonu konumuna geçmekti.
30…Vxc2?!
Dinamik savunma yapmak adına 30…g5!! mükemmel bir kare boşaltma hamlesiydi. Amaç ise …Ag6 oynamaktı.
31.Fxf6 Vf5 32.Vxf5?!
Daha iyisi 32.Fg5 hamlesiydi. Çünkü siyah artık g6 karesini kullanamaz.
32…gxf5 33.Fxg7?
Açıkçası bu hamleyi ilk gördüğümde stratejik bir hata olarak değerlendirmiştim. Çünkü bu tip dinamik oyun sonlarında fil çifti çok daha iyidir. Bu yüzden 33.Fg5! (D) hamlesi daha iyiydi.
33…Şxg7 34.Kc5 Ag6 35.Kxc4 Ae5
Ding, pasif duran f8 atını aktifleştirmeyi başardı.
36.Kd4 Ac6! 37.Kf4?!
Geçer piyonu destekleyen 37.Kd2 hamlesi daha iyiydi.
37…Ae7 38.b5 Şf6 39.Kd4 h6 40.Şf1 Şe5?
Ding’den büyük bir hata, 40…Ac8–d6 manevrası konumu tutmak adına yeterli olacaktı. Gukesh, yeniden kazanç konuma geçti.
41.Kh4! (D)
41…Axd5 42.Kxh6 Ac3 43.Kc6!
Konum teknik bir kazanca döndü, artık Gukesh’in dikkatli birkaç hamle daha yapması gerekiyor.
43…Ae4 44.Şe1
Gukesh, kale oyun sonuna geçmek istemedi ama aslında kale oyun sonu da oldukça rahattı. Bu konumda 44.h4! oynayarak geçer piyonu hareketlendirmesi çok daha iyi olacaktı. Yine de konumdaki üstünlük halen devam ediyor.
44…f6 45.h4 Kd3! 46.Fd1??
İnanılmaz bir hata, Gukesh, tüm üstünlüğünü tamamen kaybetti. 46.Şe2 Kd5 47.b6 axb6 48.Kxb6 Ka5 49.Kb2 (D) uzun vadede kazanç olmalı.
46…f4! 47.gxf4+ Şxf4 48.Fc2 Kd5 49.Kc4 f5 50.Kb4 Şf3 51.Fd1 Şg2
Ding, şahın oyun sonundaki en kuvvetli taş olduğunu ve aktif kullanılması gerektiğini bizlere gösteriyor.
“Şah Aktifliği” konusuyla alakalı IM Melih Yurtseven’in eğitimi yakında sitemizde olacak.
52.Kb3 Ke5! 53.f3 Ke7 54.Ke3 Kh7 55.h5
Gukesh, 2 saniye kala 55.h5 hamlesini oynarken ©Maria Emelianova
55…Af6 56.Ke5 Axh5 57.Kxf5 Ag3 58.Kf8 Kb7 59.Fa4 Şf3 60.f5 Şf4 61.f6 Ae4 62.Fc2 Ad6 63.Kd8 Şe5 64.Fb3 Af7 65.Kd5+ Şxf6 66.Şd2 Kb6 67.Fc4 Kd6 68.Şc3 Kxd5 69.Fxd5 Ad6 70.Şb4 Axb5 71.Şxb5 a6+ 72.Şxa6 ½- ½
IM Melih Yurtseven’in analizini izlemek için
https://www.youtube.com/watch?v=p-ikLm6SaoA
8. Tur başlarken © Eng Chin An
Özellikle bu oyun 2 tarafında kazanç fırsatları elde ettiği oldukça karmaşık konumların oluştuğu bir karşılaşmaydı. Çok uzun bilgisayar analizleri yerine kritik anları sizlerle paylaşmanın daha doğru olduğunu düşünüyorum.
1.c4
Ding, iyi bildiği İngiliz açılışıyla oyuna başlıyor.
1…e5 2.Ac3 Fb4 3.Ad5 Fe7
Gukesh daha önce Erigasi ile oyununda 3…a5 hamlesini tercih etmişti.
4.Af3 d6 5.g3 c6 6.Axe7 Axe7 7.Fg2 f6N (D)
Bu karşılaşma kaçan fırsatlar bakımından hayal kırıklığına uğratsa da açılış tercihleri bakımından pozitif yönde beni şaşırtmayı başardı. Gukesh’in bu hamleyi hızlı oynamasından sonra oldukça şaşırmıştım ve hamlenin değerlendirmesini merak ettim. Bilgisayar analizlerinin ilk hamleydi ve açıkçası şaşırmamıştım. Çünkü yükselişte olan Hint satrancının özü kuvvetli bilgisayar analizleriyle oynanan uzun açılış teorileri ve hesap gücü!
Hamlenin amacına gelecek olursak, Gukesh; e5 piyonunu koruyarak, d5 oynamayı planlıyor.
8.0-0 Fe6 9.b3 d5 10.Fa3
Oldukça mantıklı bir hamle çünkü Gukesh’in g7-f6-e5 piyon zinciri Fb2 hamlesini etkisiz kılardı.
10…0-0
Gukesh’in açılış hazırlığı sayesinde konumu eşitlediği söyleyebiliriz. Siyahla bu şekilde kısa sürede konumu eşitlemek gerçekten büyük başarı.
11.Kc1 a5!
Gukesh, …a4 ya da …Aa6-b4 fikirleriyle oynayabilir. O yüzden bu hamle oldukça esnektir.
12.Ae1 Ke8 13.f4!? (D)
Oyunları izlerken genel kanı; Ding’in berabere yapmaya çalıştığı, Gukesh’in ise kazanmak için riskler aldığı yönündeydi. Aslında bu hamle ile Ding’in de risk almaya hazır olduğunu görmüş olduk. Aslında bu şekilde oynaması oyunu daha heyecanlı hale getirmiş oldu.
13…exf4 14.Kxf4 dxc4 15.bxc4 Ag6 16.Ke4 Aa6 17.Ac2 Vc7 18.Ad4 Ff7
© Eng Chin An
19.d3 Ae5 20.Af3?!
Ding, eski oyun tarzına geri dönüyor. Esasında bu hamleyi oynayan sporcu ile 13.f4 hamlesini yapan sporcunun aynı olduğunu söylemek o kadar da kolay değil. Konumun ruhuna uygun olarak Ding, 20.Vd2 Ab4 21.Kf1 Kad8 22.Fb2 Axa2 23.g4 Fg6 24.Af5 Fxf5 25.Kxf5 (D) varyantını oynamalıydı. Beyazın dinamik konumu sayesinde, verdiği piyonu rahatlıkla kompanse edecektir.
20…Ad7?!
Gukesh için 20…Fg6 21.Kf4 Ab4 oynaması daha rahat olacaktı.
21.Kxe8+ Kxe8 22.Kb1?
Ding ilk ciddi hatayı yapıyor. 22.Fb2 çok daha iyiydi.
22…b5! (D)
23.cxb5 Vb6+ 24.Şf1 cxb5 25.Fb2?! (D)
Süre baskısı ve konumun aşırı karmaşık olması, Ding’i hataya sürükledi. Pozisyonda savaşmak adına 25.Fh3 Adc5 26.Fxc5 Axc5 27. Vc2 Ae6 28.Kc1 varyantını oynamalıydı.
25…Fxa2 26.Fd4 Aac5?
İnanılmaz!! Gukesh, bir önceki oyunda olduğu gibi yine kazanç konumda hata yaptı. Doğru hamle ise 26…Adc5! idi. Çünkü artık Fh3 hamlesi bir tehdit oluşturmamaktadır.
27.Kc1 Fb3
Gukesh, bu hamle ile tüm avantajını kaybetti. 26…Aac5 hamlesinin neden kötü olduğunu burada göstermek istiyorum. 27…Ff7 28.Vc2 Kc8 29.Fh3 (D) artık d7 atı açmazda kalıyor.
Gukesh, dinamizm devam ettirmek adına 27…b4! oynamalıydı. Bu hamle oldukça tehlikelidir. Hamlenin fikrini göstermek adına sizinle bir varyant paylaşmak istiyorum: 28.Vc2 b3 29.Fxc5?? (29.Vb2!) Axc5 30.Vxc5 b2 (D) varyantından sonra artık siyah oyunu kazanır.
28.Ve1 Fe6??
İnanılmaz!! Artık Ding, kazanç konuma geçti. Gukesh, için daha iyisi tabii ki de 28…a4 oynayarak geçerini sürmekti.
29.Vf2 Kc8 30.Fe3! Kc7 31.Ad4?
Ding, büyük üstünlüğü kaybediyor. Kazancı devam ettirmek adına 31.Ae1! b4 32.d4 Ab3 33.d5 Adc5 34.Fxc5 Kxc5 35.Kxc5 Vxc5 36.dxe6 (D) örnek varyantını oynayabilirdi.
31…Ff7 32.Ac6 Kxc6 33.Fxc6 Vxc6 34.Fxc5 h6 35.Şe1 b4 36.Vd4 Ae5 37.Şd2 Vg2 38.Vf2 Vd5 39.Vd4?
Ding, yine beraberlik istiyor. Aslında konum halen kendisi için hafif üstün ve 39.Fd4 oynayarak bu üstünlüğünü devam ettirebilirdi.
39…Vg2 40.Vf2 Vd5 41.Vd4 Va2
Gukesh, yine beraberliği istemedi. Açıkçası bu oyun tarzı Gukesh’i tarihin en genç Dünya Şampiyonu yapacağına inancım daha da arttı.
42.Kc2 Ve6 43.Vd8+ Şh7 44.Vxa5 b3 45.Kc1 Vd5 46.Vb4 Vg2 47.Ve4+ Vxe4 48.dxe4 b2 49.Kb1 Fa2 50.Kxb2 Ac4+ 51.Şc3 Axb2 ½- ½
IM Melih Yurtseven’in analizini izlemek için
https://www.youtube.com/watch?v=7_pmNdIUx1g&t=451s
9. Tura geçilirken © Maria Emelianova
Aksiyonlu geçen 7. ve 8. turlardan sonra son tur 2 tarafta sakin bir oyun oynamak istedi.
1.d4 Af6 2.c4 e6 3.g3
Gukesh, yine Catalan yapısını tercih etti.
3…Fb4+ 4.Fd2 Fe7
Ding, bu varyantın uzmanlarından.
5.Fg2 d5 6.Af3 0-0 7.0-0 c6
Ding, sağlam bir piyon yapısı tercih etti.
8.Vc2 Abd7 9.Kd1b6 10.Fc3!? (D)
Kuvvetli Rus usta ve yazar Igor Lysyj, bu tercihi çok sık kullandı.
10…Fb7 11.Abd2 Vc7 12.Kac1
Bu hamleye kadar Erwin L’Ami ile Sergey A. Fedorchuk arasında 2018 yılında oynanan karşılaşmayı takip etti.
12…Kfd8
Ding, doğal hamleler yaparak konumunu sorunsuz bir şekilde geliştirmeye devam etti. Sergey A. Fedorchuk, 12…Kac8 oynamıştı.
13.b4 c5 14.bxc5 bxc5 15.Vb2 Ab6 16.Fa5 dxc4 17.Axc4 Fxf3?! (D)
Siyah, Catalan yapısına karşı oynarken, kuvvetli g2 fili ile kendi beyaz kareli filini değişmek ister. Bununla alakalı Anish Giri ile Kirill Alekseenko arasında 2021 Adaylar Turnuvasında oynanan oyunda görebiliriz. Meraklı okuyucularımız için:
https://www.chessgames.com/perl/chessgame?gid=2043070
Ding için bu tercih çok sorun yaratmadı. Yine de 17…Axc4 konumdaki dengeyi korumak adına çok daha iyi olduğunu söyleyebilirim. Örnek bir varyant olarak 18.Kxc4 Vxa5 19.Vxb7 Ad7 20.dxc5 Axc5 21.Kxd8+ Vxd8 (D)
18.Fxb6!
Dikkatsizce oynanacak 18.Fxf3? hamlesi felaket olurdu. Çünkü 18…Axc4 19.Fxc7 Axb2 varyantından sonra konum Ding için çok keyifli olacaktı.
18…axb6 19.Fxf3 Ka6 20.Vb5?!
Gukesh, konumu zorlamak adına son şansını kaçırmış oldu. Ding’e sorun yaratmak adına 20.Ae5 hamlesini oynamalıydı. Hamlenin fikrini anlayabilmek için 20…Fd6 21.Ac6 Kc8 22.e3 Ff8 23.a3 (D) varyantından sonra beyazın taşlarının çok daha aktif olduğunu görebiliyoruz.
20…Kxa2 21.Axb6 Va7 22.Vb1 Kb8 23.dxc5 Ka6 24.Vb5 Fxc5 25.Vxc5 Vxb6 26.Vxb6
© Eng Chin An
26…Kaxb6 (D)
Artık konum çok rahat beraberedir. Her ne kadar tek kanatta piyonlar varken at, filden daha kuvvetli olsa da 2 tarafta da herhangi bir zayıflık olmadığı için bu durum çok önemli değildir.
27.Kc6 Kxc6 28.Fxc6 g5 29.Şg2 Kb2 30.Şf1 Şg7 31.h3 h5 32.Ka1 Kc2 33.Fb5 Kc5 34.Fd3 Ad7 35.f4 gxf4 36.gxf4 Kc3 37.Şf2 Ac5 38.Şe3 Axd3 39.exd3 Kc2 40.Şf3 Kd2 41.Ka3 Şg6 42.Kb3 f6 43.Ka3 Şf5 44.Ka5+ e5 45.fxe5 Kxd3+ 46.Şe2 Kxh3 47.exf6 Şxf6 48.Şf2 h4 49.Şg2 Kg3+ 50.Şh2 Şg6 51.Kb5 Kg5 52.Kxg5+ Şxg5 53.Şh3 Şf5 ½ - ½
IM Melih Yurtseven’in analizini izlemek için
https://www.youtube.com/watch?v=9ClwDoyte8g&t=10s
Yazar: Baran DEMİR
